Kitap okuyan toplumlar ile toplumların gelişmişliği arasında doğrudan bir ilişkinin olduğu artık herkes tarafından kabul gören bir gerçektir. Kitap okuyan toplumların dünyayı daha iyi algıladıkları ve çağdaş yaşam değerlerini daha erken benimsedikleri için kent kültürü ve çağdaş toplum olma yolunda daha rahat ilerlemektedirler.

Ülkemizin kişi başına kitap okuma düzeyi yönünden okumayanlar sınıfında olması ile insani gelişmişlik yönünde dünya sıralamasının sonlarında olması arasında da bir ilişkinin kurulması da yüksek olasılıktır. Gelişmiş batı ülkelerinin kişi başına yıllık gelirleri ile eğitim düzeyi arasında da bir ilişki kurulmakta olup, eğitim düzeyi bir yıl artınca kişi başına milli gelirin 4 bin dolar artığı hesaplanmaktadır. Bu bağlamda eğitim düzeyini artıran ve okuyan toplumların gelişmişlik düzeylerinin bir tesadüf değil bilinçli bir sürecin sonucu olduğu kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Bu çerçevede ülkemizin okumaya daha fazla önem vermesi, insanın okul kitabı dışında da değişik konuları okuması ve bilincini yukarı çıkarması yaralı olacaktır.

Ülkemizin yöneticileri hep kitap okuyan kişilere karşı şüpheli olmuştur. Bugün dahi söz söyleme cesareti olanların okuyan yazan kişiler olması nedeniyle hep hedef gösterilen, cezalandırılması istenenlerin başında onlar gelmektedirler. Ancak aykırı görüş oluşturan olmayınca da toplum toptan yeni ufuklar açmakta zorlanmaktadır.

Genelde örgütlü kişiler çoğunlukla okuyan, biraz da kazandıkları bilgi ile sorgulayan kişileridir. Bu bağlamda bilgilerini de çevresine yazdıkları veya etkilendikleri kitap veya benzeri materyaller ile sağlamaktadırlar. Bu bağlamda sorun kitapta değil, kişinin dünyayı nasıl algıladığına ve ona uygun ne tür strateji çizdiğine bağlıdır. Kişinin doğru analiz yapması ise ancak yine farklı kitap okunması ile sağlanacaktır. Bu bağlamda kitap değil zararlı olan, ne okuduğunu iyi analiz edemeyen, veya doğru strateji çizemeyendedir. Okumayı ve gelişmeyi yine de kitap üzerinden sağlamayı benimseyelim ve kitabı sakıncalı görmeyelim. Okuyandan zarar değil yarar gelecektir.

Okumayan Toplum Gelişmiyor

Ülkemizde zaman zaman özellikle de son yıllarda artan ekonomik ve sosyal sorunlardan bunalan insanlar toplumun örgütlenemeyeceği ve çözüm yolları bulunamayacağı kaygısı hakim oluyor. Toplum genelde sessiz kalması, belirli konulara kaşı inisiyatifsiz kalması ile okuma oranı arasında da bir ilişki kurulmaktadır. Ayrıca toplumun okumadığı ve belirli diziler ve programlar ile TV kanallarının başına kilitlendirildiği ve gerçekleri görmelerinin bilinçli olarak engellendiği savı da sıkça işlenmektedir. Tam da bu sıralarda hep arzu ettiğimiz ölçüde toplumu gerçekten çağdaşlaştırmanın yolunun kişinin kendi kendisini eğiterek sağlanmasının kitap ve diğer yayın organlarının okunması ile gerçekleşeceğini düşüncüğümüz bir ortamda Kitap Fuarları yeni bir ışık saçtı. 

 
Fuar Adana'ya da Renk Kattı

Adana Fuarına ilk ve orta öğretim kurumlarından yoğun bir ilgi vardı. Çocuklara okuma sevincinin kazandırılması için binlerce kitabı bir arada gören öğrenciler için bir umut oluşturmuştur. İsterim ki ileride düzenlenecek olan fuarlara Milli Eğitim'e bağlı bütün öğrenciler Belediye otobüsleri ile taşınsın ve çocukların kitapla tanışması sağlansın.

Birkaç yıldır Adana Fuarını değişik vesileler ile izleme fırsatı bulmaktayım. Ancak geleneksel hafta sonu zaman geçirmek, çocukları dışarı çıkarmak için bir yer olma anlayışının bu defa olmadığını gördüm gibime geldi. Fuardaki yüzlerin bu defa biraz daha farklı olduğunu, daha çok okuma yazmayı seven, biraz daha kendisi ile barışık insanların gezindiğini gördüm. Çok sayıda yazarın katılımıyla renklendirdiği fuara özellikle üniversiteli öğrencilerin büyük ilgi göstermesi beni ayrıca umutlandırdı.

Daha fazla üniversite öğrencisi katılmak istemiş ancak zamanın final sınavlarına denk gelmesi nedeniyle istenilen düzeyde zaman ayıramadıkları görülmektedir. Umarım ileriki yıllarda takvim biraz da öğrencilere göre ayarlanır.

Her günümüzün, kitap ile geçmesi, beynimizi bizim için yazan bütün eli kalem tutan insanların bilgileri ile ışıldaması yarınlarımızın daha aydınlık olmasına katkıda bulunacaktır. Kitap okuyan toplumlardan korkulmaması gerekir.  

Prof. Dr. İbrahim Ortaş

Çukurova Üniversitesi

 iortas@cu.edu.tr