Bütün iktidarlar zamanından beri hiçbir zaman TRT Kurumu gerçek bir özerkliğe kavuşamamıştır. Küçüklüğümün yılları olan 1950 li yıllarını anımsıyorum.

Herkesin evinde radyo yoktu. Köy odasında kocaman pilleri olan kocaman bir radyo vardı. (O radyonun içinde, epey bir incelememle insanlar aradığımı, insanların bunun içine nasıl girip konuştuğunu, bir türlü aklım almazdı). İşte o radyo, pilleri bitmesin diye ancak ajanstan ajansa açılır; açılınca da, herkes konuşmayı keser, ajansı dinlerdi. “Allahu Ekber Allahu Ekber, yolun açık olsun asker” diye marşmıydı, türkümüydü radyodan bir müzik duyduğumu hatırlıyorum. Meğer Menderes Kore’ye asker gönderirmiş. Sonraları, köy odasındaki yaşlılar, “bizim asker yarmış” gibi sözleri duyduğumu anımsıyorum. Ajanstan sonra, radyoda “meteoroloji raporları okunur, hava şöyle böyle olacak diye spiker konuştuktan sonra, yaşlılardan biri, “dürzülere bak Allahın işine de karışıyorlar” diye söylenirlerdi. Neyse konumuz bu değil, nedense, TRT deyince eski radyo anıları aklıma geliverdi.

Asıl konumuz, TRT nin yanlı ve yansız yayın yapmasını irdelemekti. Yine küçüklüğümün radyo anıları ile konuya devam etmek istiyorum. 1950–1960 yılları arasında radyodan çok dinlemişimdir. Yaşı 50 nin üzerinde olanlar mutlaka anımsarlar “Vatan Cephesi” ni… Vatan yüreğimizde olan kutsal bir değerdir. Bunu bilen o zamanın, Menderes’in radyocuları, CHP li olmayan Menderes yanlısı, vatan cephesine kayıt olan ve radyoya gönderilen bütün insanların isimleri teker teker, ajastan sonra, “şimdi vatan cephesine kayıt olanların isimlerini yayınlıyoruz” diyerek yayınlanırdı. Öyle ki, yeni doğan çocukların bile isimleri radyodan okunur, okundukça insanlar buna çok keyiflenirdi.

Sonradan öğrendiğime göre, “vatan cephesi” ne kayıt olup da ismi okunanların toplamı Türkiye nüfusunun iki katına kadar çıkmış. İşte devletin radyosu, partizan bir iktidarın borazanı gibi kullanılıyordu.

Partizan Adnan Menderes ve DP ye karşı tek başına demokrasi mücadelesi veren Kırşehir’li hemşerimiz rahmetli Osman Bölükbaşı, bu uğurda, Menderes’in tevkif ettirmesi ile milletvekili iken hapislerde yatmış, partisi kapatılmış, ne ki Menderes, onu susturmak için Kırşehir İlimizi kaza yapmıştı. İşte hemşerimiz Bölükbaşı, 1960 lı yıllardan sonra da TRT nin yanlı yayın yaptığını, iktidarın borusu gibi kullanıldığını örnekleri ile uzun uzun anlattığı için, rahmetli hemşerimizin lakabı bir süre ,“TRT Osman” anlamında Tırt Osman” olarak kalmıştı. (Muhalefetini 1965 yılında TRT'ye de yönelterek kuruma ??Tırt?? ismini takar ve lakabı ??Tırt Osman?? a çıkar.) Demek ki, bütün iktidarlar zamanında, milletin-devletin parası ile programlar yapan TRT sürekli iktidarların borusu gibi hizmet vermiş. Bütün iktidarlar da, kendi yandaş kimseleri TRT ye yönetici olarak atamış.

1961 de Türkiye radyoları TRT Kurumu şeklinde özerkliğe kavuştuysa da, bir türlü iktidarların partizan atama ve baskılarından kurtulamamış, her iktidar atadığı kendi adamları ile kendi borazanı haline getirme çabası içinde olmuşlardır.

TRT’DE PARAZİT

Türkiye’nin 27 Mayıs darbesine ilerlemesinin sebeplerinden biri devlet radyosunun Demokrat Parti organı haline gelmesiydi. Devlet yayını parti yayını haline gelirse ülkede demokrasi bitmiş demektir. 1961 Anayasası bu yüzden TRT’ye özerklik verdi. Gelen iktidarlar bu özerklikten hazzetmedi tabii… Ama hiçbir iktidar TRT’yi AKP gibi pervasızca kendine bağlamamıştı. TRT yeniden DP dönemlerindeki “parti organı” kimliğine dönüşüyor.. İşte örnekler…

Anayasa Mahkemesi’nde görüşülmeyi bekleyen türban davasıyla ilgili haberleri TRT ilk başta ‘başörtüsü davası’ diye veriyordu… Şimdi ‘özgürlüklerin genişletilmesini düzenleyen dava’ başlığıyla veriyor…

Başbakan Erdoğan, geçen çarşamba Osmaniye’deydi… Düzenlenen salon toplantısını izlemekle görevli kameraman detay alırken çarşaflı bir kadını da çekmiş. Bu görüntü haberlerde ekrana gelince ortalık birbirine girdi. Bunun, AKP hakkındaki kapatma davası sürerken kasıtlı olarak yapıldığı ileri sürülerek muhabir, kameraman ve yönetmen çeşitli cezalara çarptırıldı.

Bu olaydan iki - üç gün sonra AKP’nin Kızılcahamam toplantısı yapıldı. Başbakan, buradaki konuşmasında, doğalgaz ve elektriğe zam yapacaklarını söyledi. Bu sözler bütün özel kanallarda aynen yer aldı. TRT’de ise “Başbakan, doğalgaz ve elektriğe zorunlu fiyat ayarlaması yapılacağını bildirdi” diye yayımlandı… Aslan yöneticiler Başbakan’ın ağzından yanlışlıkla kaçtı, diye düşünmüş olacaklar ki zam sözcüğünü sansürlediler, yerine ayarlama sözcüğünü koydular.

Şu şaşmaz bir gerçek ki, tarafsız yayın yapmayan bir medya organı ile gerçek bir kamuoyu oluşturulamaz. Ülkede gerçek bir kamuoyu oluşturulamazsa, toplum çağın objektif kriterlerinden (ölçütlerinden) geri kalır. Çağdaş dünyaya uyum yapamaz. İktidarın yanlış-doğru çalışmaları üzerine yayın yapan TRT ve öteki yandaş medya organları, kamuoyu üzerinde yanlı yayınları ile kendi kamuoyu oluşturma çabaları doğrultusunda ve muhalefete karşı  “mahalle baskısını da oluşturmaktadırlar. Şimdiki AKP iktidarı da, gerek kendi doğrultusunda yayın yaptırdığı TRT ve beslediği, satın aldığı öteki medya organları ile müthiş bir “mahalle baskısı” oluşturmaktadır. Vakit gibi yandaş gazeteler, gerek muhalefet, gerek sevmediği yargı ve ordu üzerinde iftiralara varan yayınlar yapmakta.

Basından derleyebildiğimiz, birkaç örnek vererek, şimdiki AKP iktidar TRT sinin ne kadar yanlı yayın yaptığını örneklemek istiyoruz.

Tarafsız TeReTe!

TRT-1 kanalında pazartesi geceleri yayımlanan “Enine Boyuna”nın konusu Anayasa Mahkemesi’nin türban kararıydı... Bir yanda AKP'nin kadrolu konuşmacıları; hukukçu Levent Köker, Serap Yazıcı, Etyen Mahçupyan ve Hasan Celal Güzel... Diğer yanda tek başına eski bakanlardan Hikmet Sami Türk. Dengeye bakınız... Programın yöneticisinin hangi taraftan olduğunu söylemeye gerek yok tabii. Koro halinde mahkemeye vuruldu. Kadrolu sanatçılar Hikmet Sami Türk konuşurken de boş durmadılar... Pis pis sırıtarak, akılları sıra onu küçümsediler. Bakanlık yapmış yaşlı başlı bir profesörü adeta alaya alıyorlardı. Bravo TRT... Ve konuşmacılarına... Oysa bu tür tartışmalarda, söyleşilerde, her görüşü savunanların sayısı karşılıklı eşit ve hakçasına olması gerekmez mi?

Haberleri izleyin, adeta RTE nun sesini yansıtan AKP televizyonu gibi.

Ak sesli TeReTe!

Bu programda Hikmet Sami Türk’ün, TRT şakçıları karşısında neden tek başına kaldığının gerçeği şöyledir: 

Enine Boyuna programının yapımcısı, Profesör Ülkü Azrak’ı telefonla arıyor... Programa davet ediyor, katılıp katılmayacağını soruyor.. Ülkü Azrak, konuşmacı olarak başka kimlerin çağrıldığını soruyor... Yapımcı “Levent Köker, Yasemin Çongar ve Süheyl Batum” adlarını veriyor... Prof. Azrak programa katılabileceğini söylüyor. Bir gün sonra yine telefon... Bu defa adres alınıyor ve Azrak’a araç yollanarak evinden aldırılacağı bildiriliyor. Profesör Azrak o yüzden randevularını iptal ediyor. Evinde beklemeye koyuluyor... Ama ne gelen var ne giden... Üstelik bir telefon edilip davetten vazgeçildiği de bildirilmiyor. Ülkü Hoca evde bekleyedursun, canlı program başlıyor... Anayasa Mahkemesi’nin türban kararı konusundaki programın katılımcıları, AKP’nin kadrolu bülbülleri Prof. Levent Köker, Doç. Serap Yazıcı, Etyen Mahçupyan,  Hasan Celal Güzel... Ve karşı görüş olarak süs kabilinden bir isim Hikmet Sami Türk. Tek sesli koro Anayasa Mahkemesi’ne verip veriştiriyor... Hikmet Sami Türk konuşurken de pis pis sırıtarak akılları sıra onu küçümsüyorlar. Hiç de saygılı bir ifade kullanmayan, Hikmet Sami Türk’e adeta saldıran Hasan Celal Güzel, bir ara iler gittiğinin farkına varıyor ve özür diliyor. Halkın vergileriyle AKP borazancılığı yapan TRT’nin görev ihaneti sözcüklere sığacak gibi değil...

TRT nin yeni yasası Mecliste kabul edilerek Cumhurbaşkanına gönderildi. Bu yasa Mecliste ve öteki kurumlarda tartışılmadan geçti. Yasada TRT nin özerkliğe kavuşturulup yeniden yapılanması öngörülüyorsa da, maddeler incelendiğinde, TRT yi iktidara bağlamak, iktidarın isteğine göre kadrolaşma yaratma amacı taşıdığı görülür. Böylece TRT iktidarın güdümüne girmiş oluyor.

Halkın vergileriyle çalışan... Halka tarafsız şekilde hizmet etmesi gereken TRT şimdiden iktidarın borazanı olmuşken.. Yeni yasayla kuşkusuz daha da pervasız bir propaganda aracına dönüşecek... Halk kendi vergileriyle vurulacak. Demokrasinin ve TRT’nin “Kamuoyunun serbestçe oluşması” ilkesinden biraz daha uzaklaşacağız... Kimin bunu yapmaya hakkı var?

TRT öylesine yanlı yayın yapıyor ki, Ergenekon soruşturması kapsamındaki, Türkiye’yi şok eden generallerin, seçkin kişilerin gözaltına alınmaları bütün haber ajanslarının flaş haberi olurken, TRT nin haber kanalları bunu es geçiyor, uzun süre vermiyordu.

TRT GENEL MÜDÜRÜ ŞAHİN GÖTÜRÜYORMUŞ

İbrahim Şahin TRT Genel Müdürlüğü’ne aday olduğunda RTÜK’e ayrıntılı özgeçmişini vermişti. Yazdığı makalelerin tek tek isimlerini eklemeyi bile ihmal etmemişti. Ama Avea, Vodafone gibi kurumlarda yönetim kurulu üyesi olduğunu gizlemişti. Bunlar sonradan ortaya çıktı, Vodafone’dan 12 bin YTL aylık aldığı da… Derken CHP Milletvekili Muharrem İnce açıkladı:

“Ticaret Sicili gazetesini karıştırırken gördüm ki, İbrahim Şahin, Telekom’un iştiraki olan ‘Assist Rehberlik ve Müşteri Hizmetleri Anonim Şirketi’ adlı şirkette yönetim kurulu üyeliği yapıyor ve buradan da ayda 5 bin YTL alıyor.”

Muharrem İnce, İbrahim Şahin’in 50 bin YTL aylık gelirinin olduğunu söylüyor… Rakam yanlış mı? Olabilir… Rakamlar farklı da olsa, müdür zuladan malı götürüyormuş

Bilindiği gibi, hangi kademede olursa olsun, devletin birimlerinde, kamuda maaşla çalışanlar memur sayılır ve başka bir yerde gelir getirecek ayrı işlerde çalışamazlar.

TRT DE ÇALIŞANLARIN SAYISI

Alınan bilgiye göre, TRT'nin idari ve mali özerklik ile editoryal bağımsızlığa kavuşturulması gerektiğini, 7 TV kanalı ile 4 ulusal, 8 bölgesel, 1 yerel, 1 uluslararası radyo kanalı üzerinden 27 dilde yayın yapan TRT'de, 7 bin kişi çalıştığını, bir kamu kuruluşu olan TRT nin daha çağdaş, özerk ve tarafsız yayın yapması gerektiğini vatandaşlarca bildirildi. Gerçek bir kamuoyu oluşması için, TRT doğruları, yansız olarak vermesi gerekir. Aksi halde kamuoyu yanıltılır; aslonan doğrulardır. Ama dorular her partiye göre farklı olabiliyor.

Kaynak:  12.6. 2008 - Melih Aşık, Milliyet

Cevat Kulaksız ckulaksizster@gmail.com