Tokat’lıların cevizden yapılan çok ilginç yiyecekleri görünce, her yıl ceviz festivali yapan Kaman’lılara yönelik olmak üzere bu yazıyı yazma gereğini duydum.

11–12–13 Nisanda Ankara’da Atatürk Kültür Merkezinde (AKM) Tokat Günleri düzenlendi. Bu üç günde, Tokat’ın ürettiği bir çok sanayi ve tarım ürünleri sergilendi.

Tokat etkinliklerinde çok değişik Tokat ürünleri sergilendi. Ancak, her yıl Kaman’da Ceviz Festivali yapıldığından ve bu festivalde pek rastlamadığımız cevizden yapılmış değişik yiyecek ve eşyaların, Kaman Festivalinde de yapılması dileğimizle bunları irdeleme gereğini duydum. Cevizden, bildiklerimizin dışında başka neler yapılmaktadır:

1-Ceviz Sucuğu ve pestili:

Ceviz sucuğu ve ceviz pestilinin ne kadar yararlı bir gıda olduğu tartışılamaz bir gerçektir. Özellikle akıp kokmaması nedeni ile, tarla azığından tutunuz da, piknikte, çocukların beslenme çantasına konacak kadar çok rahat taşınıp yenilen çok harika bir besindir. (Ceviz sucuğunun resmi var)

Nasıl yapılır? Bağ kaynatılırken şıradan, bağ kaynatıldıktan sonra pekmezden yapılmakta. Önce cevizin kabuğu soyulur. Tam iç ikiye ayrıldıktan sonra veya tüm ceviz içi iplere dizilir. Başka kapta unla şıra veya sıvı pekmezle un karıştırılır, pelte halinde ipe cizilen cevizlere sürülür sonra güneşte kurutulur. Ceviz yetiştiren bunu mutlaka yapmalıdır.

2-Cevizli ekmek:  Ceviz festivalinde Kaman Belediyesi mutlaka bunu yaptırmalıdır. AKM de görüp resmini çektiğim cevizli ekmek bildiğiniz francalayı hamurken, adam helezon halinde sarıp pişirmiş. Önce hamurun içine ince ufalanmış ceviz içi karıştırılıp pişiriliyormuş. Çok nefisti. AKM deki Tokat günlerindeki standa 400 gr cevizli ekmek 4 YTL den satılıyordu.  

4- Cevzi reçeli: AKM de Tokat Günleri standında resimlerini çektiğim, ceviz reçelini gösteren ve satan Ünal Yıldırım, Ünal Kaynar adlı imalatçılar, çok ilginç bulduğum ceviz reçelini Kaman’lıların da yapmaları dileği ile, yapılışını açıkladılar. Ceviz henüz olgunlaşmadan süt cevizler toplanıyor herhangi reçel yapar gibi yapılıyor muş.  AKM de Tokat standında 650 gr ceviz reçeli 12 YTL toptan, 15 YTL perakende, 350 gr ceviz reçeli toptan 8 YTL perakende:10 YTL den satılıyormuş. Niksar’da üretilen ceviz reçelinde yeteri kadar tace ceviz bulunamadığı için, firma Moldavya’dan getirtiyormuş. Solunum yolları, bağırsak düzeni için ayrıca viyagra özelliği olduğunu söylemekteler.

5-Cevizli Bahar Krem: Bildiğimiz çalma pekmezi şeklinde, içine ezilmiş ceviz içi katılarak tatlı beyaz bir krem yapmışlar Tokatlılar hayran kalmamak mümkün değil. 350gr ını 7 YTL den, 680 gr ını 13 YTL den satılıyordu. Oldukça nefis bir şeydi.

6-Ceviz kerestesinden süs eşyaları:

Ceviz kerestesinden eskiden sadece sandık, sehpa yapılırmış. AKM Tokat stantlarında gördüm ki, cevizden duvar ve tavan panolarından tutun da, binbir çeşit oyma-geçme-örgü şeklinde süs eşyası yapılmakta. Hevesi olan marangozlara bunlar önerilip öğretilebilir. Mehmet Çakar isminde ve Tokat merkezde imalat yapan usta, cevizden yapılan nice süs eşyaları gösterdi.

 
7-Mısır Püskülü:

Cevizle pek ilişiği olmadığı halde, mısır püskülü de AKM deki Tokat stantlarında satılıyordu. Bildiğimiz mısır püskülü saydam poşetlere 10 gr lık doldurulmuş vaziyette 1 YTL den satılıyordu. Kg ı 6 YTl den Meğer idrar yoları enfeksiyonlarında çay gibi demlenip içilirse yararlı oluyormuş.

8- Sucuk:  Bildiğimiz et sucukları,  bir, bir buçuk karış boyunda dört parmak kalınlığında kaput bezler içine sucuk malzemesi doldurulup kurutulmuş vaziyette satılıyordu. Bunu her vatandaşımız, bağırsağa gereksinim duymadan evinde yapıp kışın yer veya satabilir. Çok ilgimi çekti bir paçasını zarfa koyup Kaman Belediye Başkanı Necati Çolak’a gönderdim.

9-Kaval, zurna, dilli düdük yapıp satan Tokat’lı marangoz. Türkiye’de Abdalları ile meşhur, Abdalları ile ayrı bir kültür oluşturan Kırşehir’de, onlara yönelik zurna da yapılabilmelidir. Ceviz ve erik ağacından pekala zurna yapılır sanırım. Tornadan çıkan, yapılan zurnayı herhangi bir marangoz rahatlıkla yapabilir. Ağacı kerestesi rahatlıkla bulunur. Abdallar, bu müzik aletlerini başka yerden alacaklarına Kırşehir’de yapılanları alabilirler. Büyük bir kereste gerekmez. Bunları ilgililer, ticaret ve sanayi odaları, ilgili esnaf ve sanatkârlar dernekleri bunların öğretilmesinde önderlik yapabilirler.

Sonuç olarak, Kırşehir’de potansiyeli olan bu tür işlerin, ürünlerin yapılmasında, öğrenilmesinde Kaman Kaymakamlığı, Kaman Belediyesi, Valilik, öteki esnaf kuruluşları yukarıdaki ürünlerin yapılması, üretilmesi amacıyla, Fak-Fuk-Fon ve öteki kaynaklardan parasal destekle, usta ve imalatçı yetiştirmek için kurslar açabilir.  Böylece, bundan sonra yapılacak ceviz festivalleri daha bir verimli, renkli kazançlı hale gelecektir. İlgililer bu konuda eğitim, öğretim çabasına girmelerinin iyi olacağı kanısındayım.  

AKM de bu etkinlikler olurken, daha başka ilginç sanayi ürünler, Tokat yöresine ait eski eşya ve giysiler gösterilirken, Tokat yöresinin düğüncü abdalları da davul zurna ile, ile gösteriler yapıyorlardı.

Cevat Kulaksız

ckulaksizster@gmail.com