A ve B adlı iki alışveriş sitemiz olsun. Gazetede reklamını gördüğümüz Samsung marka cep telefonunu satın almak istiyoruz. Reklamda ürünü bulabileceğimiz yerler arasında A ve B alışveriş siteleri de var.

A sitesi yavaş açılıyor, ürünü bulmak zor, ürün bilgileri ayrıntılı değil, kopyala-yapıştır bilgiler, ürün fotoğrafı yok. A sitesinden çıkıp B sitesine gidiyoruz. B sitesini rahatça kullanıyoruz, hızlı yükleniyor, ürün sayfası bilgi verici, birçok fotoğraf, ürün hakkında kullanıcı yorumları var. Alışverişimizi B sitesinden yapıyoruz.

Basit mantık yürütelim. Sizce hangi web sitesinin tasarımı daha güzel?

Bloglama, bir blogzine denemesi. RSS'lerini takip ettiğim Derinsular, Tekmetokat, Acemi Blogcu, Nahnu, Altı Üstü Tasarım, Atölye gibi birçok siteden birden haberler yağmaya başladı. Güzel bir başlangıç olmuş, tebrik ederiz.

Piramit yapıyor olsaydık, muhtemelen önce en altını sonra daha yukarısını ve en son da tepesini inşa ederdik. Bu açık bir mantık kuralı gibi görünüyor. Bu konuda kimsenin tartışacağını sanmam.

Söz konusu olan bir web sitesi inşa etmek olduğundaysa farklı sesler duymak olası. Halbuki, web sitesi inşa etmek de mantık kurallarına bağlı. İyi bir web sitesi yapmak için önce en alttakileri, sonra da yukarıdakileri yapmanız gerekir. Aksi halde yamuk bir web siteniz olur.

İyi Bir Web Sitesi İçin İyi Bir Piramit Yapmalısınız, İşte Kurallar:

• Alt Yapı
  Siteniz hızlı çalışmalı. İçerik yönetim yazılımınız hızlı çalışmalı.
• İçerik
  Sunduğunuz bilgi ve servisler olmalı. Web siteniz tıpkı bir kitap, şarkı, tv dizisi gibi bir ürün. Ziyaretçilerinizin paraları zamanları, paralarını harcamaları için bir şeyleriniz olmalı.
• Erişilebilirlik ve Kullanım Kolaylığı
  Kimse göremediği bir şeye bakamaz, duyamadığı bir şeyi dinleyemez, kullanamadığı bir web sitesini gezemez.
• Görünüm
  İyi renkler ve grafikler, gerektiğinde bunları destekleyen javascript ve flash vb. uygulamalar.

Başarı İçin Formül
Tabi ki öyle bir şey yok, fakat mantık kuralları var. Alt yapısı sizinle aynı sitelerden, içeriğinizle sıyrılabilirsiniz. Alt yapısı ve içeriği sizinle aynı sitelerden erişilebilirlik ve kullanım kolaylığınızla sıyrılabilirsiniz. Bunlar da aynıysa görünümüzle sıyrılabilirsiniz.

XML'in bu yazıyla ilgili tarafı farklı platformlarda dağıtılabilir bir içerik
işaretleme dili olması. XML, takip ettiğiniz bir web sitesini ziyaret etmeden de
içeriğini takip etmenizi sağlayabilir.

Senaryo 1
Görme engelli bir kullanıcı web sitenizi
ziyaret etti. Siteniz erişilebilirlik ve standartlara uygun site. Yine de
amacınıza ulaşamadınız. Yine de hala onun asla işine yarayamayan birçok şey
gösteriyorsunuz. XML'li senaryoda aynı kullanıcının bir XML okuyucu
programı var ve düzenli olarak son eklenen şeyleri sesli olarak takip
edebiliyor. Herkes mutlu.

Senaryo 2
Banka, kamu kuruluşu siteleri yalnız içerik
sunmuyor ve hizmetler de veriyor. Şimdi, bir bankanın internet şubesinini
XML destekli oluşturduğunu varsayın. Bu yeni tür gelişmiş XML'i okuyan XML
okuyucuların olduğunu varsayın. Şu anda tüm internet şubesi hizmetleri içerikten
ve tasarımdan bağımsız hale geldi. Aynı görme engelli kullanıcı hiçbir sorun
yaşamadan bu bankanın web sitesini kullanabilir. Herkes mutlu.

Sonuç
Belki ileride web siteleri tasarıma ihtiyaç
duymadan çalışacak. Tasarımları kullanıcı XML okuyucular sayesinde
yapacak. XML okuyucu programına fontları büyük göstermesini, 3 sütunlu
göstermesini, önce menüyü göstermesini söyleyebilecek. Web 3.0'ın nasıl
olabileceğiyle ilgili olası bir tahmin.

Eğer, inanmıyorsanız, benim de
kullandığım Feedreader adlı programı
indirin ve kullanmaya başlayın. Senaryo 1'in zaten gerçek olduğunu
göreceksiniz.

Firefox kolay kullanımı, temiz ara birimi, eklentileri, webe getirdiği heyecanla herkesçe takdir edilmeli. Fakat iş HTML ve CSS yorumlamaya gelince sınıfta kalıyor. Gaxxi'deki temaları yaparken Firefox hep sorun çıkaran şımarık kardeşti. Aşağıda kişisel izlenimlerimiz var:

Firefox Neden Kötü?

• Margin ve Padding Sorunları
  Hizalamalarda kendi kafasına göre davranıyor. Yaptığını tanımlayacak en uygun söz bu.
• Kraldan Çok Kralcı
  Örneğin 100px boyunda bir alan tanımladınız. Kullanıcı oraya 150px boyunda bir grafik ekledi. Opera ve İnternet Explorer "Olabilir insanlık hali." diyerek alanı uzatırken, Firefox grafiği diğer öğelerin üzerine çıkarır. Önemsiz gibi görünebilir, fakat Firefox CSS felsefesini çok iyi anlatan bir örnek. Son kullanıcıyı fazla umursamıyor!
• Kaydırma Çubuğu Poblemi
  Kaydırma çubuğuna ihtiyaç duymayan web site ana sayfasından kaydırma çubuğuna ihtiyaç duyan aynı web site arka sayfasına gidin. (örnek ana sayfa -> örnek arka sayfa) Firefox'un sayfa yüklenirken yatay bir kaydırma yaptığını göreceksiniz. Bunun sizin yaptığınız bir css hatası olmadığını anlamak için zaman harcamak can sıkıcı.

Web Standartları Neden Kötü?

• Standartları İngilizce oluşturuyorlar!
• Kendi siteleri (www.w3.org) asla standart değil. Kullanışsız, büyük, hantal, karışık.
• Ota, kuşa, virgüle, noktaya, noktalıvirgüle, bold etiketine, aşk hayatınıza vs... Her şeye karışıyorlar. Esnek değiller, tasarımcı olarak sizi hapsediyorlar.
• XML varken, kendilerine o kadar gerek yok. Belki XML standartlarını oluşturmak için iyi olabilirler.

XML Neden İyi?

• Web standartlarının asıl amacı olan bağımsız ve özgür bilgi paylaşımını sağlıyor.
• Zaman kazandırıyor.
• XML'le oluşturulan veriyi nasıl kullanacağınız konusunda sizi özgür bırakıyor.

Güncelleme (09 Eylül 2008)
Aradan geçen zamanda Firefox birçok hatasını düzeltti ve kendi ayaklarının üzerinde duruyor. Ben de en çok Firefox'u kullanıyorum. Ayrıca bakınız, "Firefox neden o kadar da kötü değil?"