Bu kısa bir Gaxxi duyurusu.

Gaxxi kullanıcıları artıyor. Gaxxi kullanıcılarının sitelerinin ziyaretçi sayıları da hızlı bir şekilde artıyor. Bu artan kullanıcı ve ziyaretçi trafiği istenmeyen yorum gönderen spam reklamcılarının dikkatini çekmiş olmalı ki, Gaxxi kullanıcılarından bizim de mağdur olduğumuz birçok spam yorum şikayeti alıyorduk.

Spam yorumlara çözüm olarak "Gaxxi Spam Kovucu" şu anda çalışıyor. Yorum eklenirken güvenlik doğrulaması istersiniz, kullanıcı girişi yaptıktan sonra yönetici panelinizde "Ayarlar -> Yorumlar" sayfasında "Güvenlik" başlığı altında gerekli değişiklikleri yapabilirsiniz.

Anlamlı linkler, günlük dilde kullandığımız cümle yapısı ve kelimeleri web sitelerinde gezinirken adres satırında kullanmamızı sağlayan kullanıcı dostu bir teknolojidir. Veritabanı yapısına bağlı kalmakla beraber, aşağıdakine benzer linkleri sitenizde kulllanabilirsiniz.

Örnek 1) www.orneksite.com/arsiv/22/05/2005
Örnek 2) www.orneksite.com/yazi/anlamli-linkler-nasil-yapilir
Örnek 3) www.orneksite.com/kopek-resimleri/kangal

Anlamlı Linklerin Yararları

1. Göze hoş gelen anlamlı linkler kullanıcı tarafından kolayca tahmin edilebilir. Kullanıcılar gitmek istedikleri bir sayfaya, adres satırında yaptiklari degisikliklerle gidebilirler. Örneğin yukarıdaki anlamlı linklerden örnek 1'i düşünelim. Kullanıcı 2004 yılındaki arşive ulaşmak isterse, adres satırında 2005 yazan yeri 2004'le değiştirmesi yeterli olacak. Üçüncüsünü düşünelim, "Kangal" köpeğinin resimlerine bakan ziyaretçi, "Golden Retriever" köpeğinin resimlerine bakmak isterse, "kangal" yazan yeri "golden-retriever"la değiştirmesi yeterli olacak.
   
   Örnek
   www.evcilkopekler.com/kopek-resimleri/kangal
   www.evcilkopekler.com/kopek-resimleri/golden-retriever
   
   
2. Anlamlı linkler arama motorlarından daha çok ziyaretçi kazandırır. Arama sonuçlarında daha yukarıda listelenirsiniz. Şöyle ki, bir arama motoru çeşitli mantık süzgeçleri kullanır. Bu mantık süzgeçleriyle aradığınızla en çok ilgili sonuçları en yukarıda gösterir. Önemli süzgeçlerden bir tanesi adres satırıdır. Örnek 3'ü düşünürsek "kangal resimleri" araması yapan kullanıcı muhtemelen bu tekniği kullanan bir siteye gidecektir. Aşağıdaki örnekteki site (www.evcilkopekler.com) henüz yeni bir site olmasına rağmen ilk sayfada listeleniyor.
   
   Örnek (Google'da kangal resimleri araması.)
   www.google.com/search?q=kangal+resimleri
   
   
3. Kullandığınız teknolojiyi meraklı gözlerden gizlemek için basit bir yöntem sayılabilir. Bu tekniği kullanmayan web sitelerindeki adres satırlarını incelerseniz, "php-asp-cgi" vb. son kullanıcıya uzak, fakat web teknolojileriyle ilgilenen kişilere yakın bazı terimleri görebilirsiniz. Temel olerak güvenli bir şekilde kodlanmış bir site için, hangi teknolojinin kullanıldığı sorun olmasa da, ilk bakışta kullandığınız teknolojiyi belli etmek istemeyebilirsiniz. O halde "Anlamlı Linkler" tekniği işinize yarayabilir.
   
   Örnek
   www.evcilkopekler.com

Bir süre sonra Gaxxi'nin özellikle daha hızlı çalışmasını sağlayacak bazı alt yapı çalışmalarımızı bitireceğiz. Alt yapı çalışmalarımızı tamamladıktan sonra, ilk yapılacaklar listemizde "Anlamlı Linkler" tekniği var. Bu açıdan Gaxxi kullanıcılarının gönüllerini ferah tutmalarını istiyoruz. Gaxxi, anlamlı linkleri destekleyecek.

Bir web sitesi hakkında karar verirken her şey çok hızlı gelişiyor. Ziyaretçileriniz web siteniz hakkında karar verirken en fazla 1 saniye düşünüyor. Buna adım gibi eminim.

Bir süre sonunda o siteden alışveriş yapıp yapmayacağına, o siteye bir daha gelip gelmeyeceğine, üye olup olmayacağına ve daha bir araba dolusu şeye karar veriyor. Abarttığımı düşünebilirsiniz. Abartmıyorum, şimdi size kıyas yoluyla bunu kanıtlayacağım.

Teorimi kanıtlarken, size bir web sitesi hakkında karar vermekten çok daha önemli bir konudan bahsedeceğim. Bu konuda vereceğimiz karar, soyumuzu gelecek nesillere aktarıp aktaramayacağımızı belirleyebilecek kritik bir karar. Üstelik bu konuda karar verirken yarım saniyeye bile ihtiyaç duymuyoruz. Vereceğimiz karar "Eş Seçimi" konusunda. Gülümsemeyin, örneğime sitemiz kullanıcılarının çoğunluğunun baylardan oluştuğunu düşünerek devam ediyorum.

Sokakta yürürken karşıdan bir kadın geldiğini düşünün, bu kadının çekici olup olmadığına karar verirken ne kadar düşünürsünüz veya karar vermek için özel bir çaba harcar mısınız? Bunu kişisel olarak test edebilirsiniz. Eğer, test sonuçlarınız benim teorimi destekler yöndeyse, tavsiyeme kulak vermeniz iyiliğinize olacaktır.

Web sitenize bu gözle bakmanın zor olduğunu biliyorum. Bunu yeni deneyimler tadabileceğiniz küçük bir oyun olarak düşünün. Hemen web sitenizi açın ve ona bir de alıcı gözle bakın.

Gaxxi'yi geliştirirken gerçek yaşamı unutmayıp, doğadan ilham alıyoruz.

"Teknoloji Kimin Umurunda", gelişmiş batılı ülkelerde çoktan üzerinde yüzlerce kitap yazılmış, üniversitelerde ders olarak okutulan; ülkemizde epey ihmal edilen ya da önemsenmeyen kullanılabilirlik ve kullanıcı deneyimi gibi alanlara dair...

Yukarıdaki tanım, kitap hakkında daha çok bilgi alabileceğiniz www.unbf.ca/altiustu/tku adresinden.

Altı Üstü Tasarım, Gaxxi kullanıcılarına tavsiye ettiğimiz web sitelerinden birisi. Kitabı sitedeki yazıların bir derlemesi olarak düşünebilirsiniz, fakat kitapta daha da fazlası var. Kendini geliştirmek isteyen web sitesi sahipleri için mutlaka edinilmesi gereken bir başucu kitabı. Kitabı satın almanız işinize yaracaktır.

Bilinen iki gerçekten bahis edeceğim.

1) İnsanlık olarak durmadan artıyoruz ve yaşlanınca ölüyoruz. İnsan yaşamı uzatmayı modern tıp sayesinde başarmış bulunuyoruz, ama doğal sınırı henüz çok genişletmiş değiliz.

2) Teknoloji hergün kendini geliştiriyor. Benim teknolojiden kastım sadece bilgisayar & internet.

İnsanlık teknolojiden bağımsız olarak çoğalıyor, bilgisayar yokken de çoğalıyorduk, şimdi de çoğalıyoruz.

Teknoloji özellikle bilgisayar teknolojisi henüz çok yeni. Yaşlaşık olarak 30 yıllık bir geçmişi var diyebiliriz. Eğer bir varlık olarak düşünürsek 30 yaşında diye düşünebiliriz.

İnsanlıksa yaklaşık milyarlarca yıl yaşında. Yani biz teknolojinin dedesinin dedesinin dedesinin... dedesi oluyoruz.

İnsanlık olarak sanat eserleri, kitaplar, diziler, filmler, müzikler, yeni binalar, yeni şehirler, yeni yemekler üretiyoruz.

Ayrıca bilgisayarlarda bizim ihtiyaçlarımız doğrultusunda gelişiyor. Mesela bilgisayarımızda daha fazla müzik ve film saklamak istiyoruz. Bu da daha büyük hardisklerin üretilmesi anlamına geliyor. Hep daha iyi kalitede oyun oynamak istiyoruz, bu da daha iyi işlemciler anlamına geliyor vb

Teknolojinin hızı insanlığın üretim hızına göre çok fazla. Yani bana öyle geliyor ki öyle bir nokta gelecek ki, harddiskler insanlığın ürettiği tüm verinin kat ve kat daha fazlasını kaplayacak. İşlemciler öyle hızlı olacak ki, tüm insanlar aynı anda bir web sitesini ziyaret etseler bile server (sunucu bilgisayar) hiç zorlanmadan cevap verebilecek. Oyunlardaki karakter ve modellemelerin gerçek yasamdaki karakterlerden hiç bir farkı olmayacak.

Bu anlatmak istediğime yemek örneğini verebilirim. Ne kadar aç olursak olalım, en fazla yiyebileceğimiz bir köfte sınırı var. Yani bir köfteci 50 köfteye 5 YTL desin, başka bir köftecide 100 köfteye 5 YTL desin. Ben şahsen ne kadar çok abartırsam abartayım en fazla 20 köfte yiyebilirim. Köfteleri de paket yaptırma şansımız yok. :) Bu durumda her ikisinde de karnım doyacağı için hangi köfteciyi seçeceğimde adet sayısının hiçbir önemi olmayacak. Hangisinin tadı, hizmeti daha iyiyse onu seçeceğim.

İşte teknolojidede bu durumun böyle olacağını düşünüyorum. İnsanlığın ürettiği şeylerin ve ihtiyaçlarımızın bir sınırı var. Teknolojide ise bir sınır yok. Ve daha da önemlisi teknoloji çok hızlı gelişiyor. Belli bir zaman sonra ihtiyacımızdan daha fazlasını karşılayabilecek.

Bu durumun çok değişik sonuçları olacağı kesin, belki firmalar daha gelişmişini üretmeyi bırakıp daha kullanışlısını üretmeye ve daha iyi tasarımlısını, daha kişiye özelini üretmeye çalışacaklar. :)

Ama en önemlisi, mesela bir bilgisayar alıp onu hayatımız boyunca kullanabileceğiz. Sadece belki parçalarının eskidiğini düşündüğümüz için değiştireceğiz.

Keşke o günler bugün olsa, örneğin Gaxxi gün içinde yoğun saatlerde yavaşlıyor. Bunun nedeni artan talebe cevap yetiştirememesinden kaynaklanıyor. Gaxxi'nin kodlarını sürekli optimize ediyoruz. Fakat, yeni serverlara taşınmamız gerekiyor.

İşte o günler bugün olsaydı hiç birini yapmak zorunda olmayacaktık, Gaxxi her zaman hızlı çalışacak, hiç kimse yeni teknolojili bilgisayar almak zorunda kalmayacaktı.

Hep birlikte o günleri beklesek mi? :)

NOT: Bu düşünceler beni şöyle bir şeye götürdü, ilerde en önemli şey, hatta kalan tek şey tasarım ve kullanışlılık olabilir.

Browster, kullandığım ilk yarım saatte biraz garip bulduğum, birkaç saat sonra bayıldığım bir tarayıcı eklentisi. Firefox'da da İnternet Explorer'da da çalışıyor. Kurmak için şuradaki sayfadan dosyayı bilgisayarınıza indirmeniz ve normal bir şekilde kurulum yapmanız yeterli. Dikkat, kurulum Firefox açıksa kapatılmasını isteyebilir.

Yaptığı iş çok basit. Herhangi bir sayfada bir linkin üzerine geldiğiniz zaman bir yıldırım işareti beliriyor. Bu işaretin üzerine geldiğiniz zaman bulunduğunuz sayfadan ayrılmadan, havadaki pencerede bu linkin gideceği sayfa açılıyor. Yani, örneğin arama sonuçlarında sayfadan ayrılmadan tüm sonuçları hızlıca inceleyebiliyorsunuz.

Bir özelliği de siz bir sayfaya bakarken, program arka planda çalışarak sonraki linkleri de ziyaret ediyor. Siz, sonraki tuşuna basarak sırasıyla tüm linklere çok hızlı bakabiliyorsunuz. Olasılıklar sonsuz.

ADnet, Doğan Medya Grubu'nun tüm sitelerinin ve Ekşi Sözlük gibi bazı başka sitelerin reklamlarıyla alakalı Medya.net'in yeni bir servisi. Metin, logo ve görsel tabanlı reklamlar ADnet'le yayınlanabiliyor.

Siteyi ziyaret ettiğinizde ilk fark edeceğiniz şey, Google Adsense ve ADnet reklamlarının aynı mantıkla çalıştığı olacak. "Reklam başlığı, reklam metni, web site adresi veya bir telefon numarası" yazılarak hedeflenen sitelere reklam verilmeye başlanabiliyor.

ADnet reklamlarının, kişisel sitelerde yayınlayıp yayınlayamacağı konusunda net bir açıklama yok. Şu an itibariyle sadece grup bünyesindeki sitelere reklam verilebiliyor. Fakat, yardım dökümanlarında açık kapı bırakılarak yeni sitelerin reklam almak amacıyla üye olabileceği konusunda ipuçları verilmiş.

Google Adsense temel olarak tıklama başına ödeme yaparken, ADnet gösterim başına ödeme yapıyor. Bu bakımdan Google Adsense'e göre web sitesi sahibine avantaj getireceği açık. Yine ADnet'teki reklam başına gösterim ücretlerinin üye siteler arasında farklı fiyatlarla oluşabileceği belirtiliyor. Bu fiyat farklarının nasıl olacağına dair bir açıklama yok.

ADnet yeni bir servis. ADnet, Medya.net çalışanlarının basılı ve görsel medya alışkanlıkları bırakılarak internetin doğasına uygun bir şekilde konumlandırılabilirse başarılı olur. Çok da iyi olur.

İnternet üzerindeki açık arttırma şirketi eBay'la, internetteki başka bir dev Yahoo stratejik bir işbirliğine gittiler.

Bu işbirliği en çok Google'ı zorlayacak. İki şirket arasındaki anlaşma, eBay üzerindeki grafik temelli reklamların hepsi Yahoo'ya ayrılmış oluyor. Yahoo üzerindeki alışverişlerdeyse eBay'in Paypal online ödeme sistemi kullanılacak. Google, eBay gibi bir müşteriyi Yahoo'ya kaptırmış olacak.

Konuyla ilgili daha çok bilgi almak için BBC Türkçe'deki şu sayfaya bakabilirsiniz. Şimdi, bu anlaşmaya bizim açımızdan bakmaya çalışalım. Biz, fani web sitesi sahipleri açısından.

Bu İşbirliği Anlaşmasına Türkiye'den Bakış

• Google, Türkiye'nin en çok ziyaret edilen sitesi. Dünyadaki diğer portalların aksine Türkiye'yi pazar olarak önemsiyor. Türkçe yayın yapıyor. Google Adsense'in kapsama alanına Türkiye'yi dahil ediyor. Google, Türkçe sitelere para kazandırıyor ve dolayısıyla Türkçe içeriğin gelişmesine yardım ediyor.
  
• Microsoft, Yahoo, eBay ve Paypal'e Türkiye'den bakarsak bize çok uzaklar. Gerçekten önemli servislerini Türkiye'ye sunmuyorlar. En önemlisi para kazandıracak servisleri yok. Türkçe web sitelerine ve Türkçe içeriğe hemen hiç yararları yok!

Şu an itibariyla aklın yolu Google'ın yanında olmamızı söylüyor.

Şartlar değişebilir. Diğer büyük internet portalleri de Türkiye'ye gelebilir. O zaman fazla duygusal davranmaya gerek olmadığını düşünüyorum. Rekabetten biz kazanırız.

Gaxxi'yi yaptıktan sonra ve burada yazmaya başladıktan hemen sonra takdir ettiğimiz sitelere link vermeye başladık. Bu linkler, kendi web sitelerini yapmak isteyen veya kendilerini bu alanda geliştirmek isteyen kişilere uygun linklerdi.
 
Blogcu da önerdiğimiz linklerden bir tanesiydi. Blogcu, çok güzel ve ücretsiz bir blog servisi veriyor. Birkaç gün önce Blogcu'nun ana sayfasında çok sevindiğim bir sürpriz yaşadım. 100 bini geçen üyesi ve Türkiye'nin en çok ziyaret edilen ilk 50 sitesinden biri olan Blogcu'dan Gaxxi'ye bir link vardı.

Teşekkürler Blogcu. ;)

RSS, kullandığınız içerik yönetim sisteminin ürettiği XML dosyasının RSS okuyucular tarafından anlamlı hale getirilmesi. Örneğin, Gaxxi başarılı bir içerik yönetim sistemidir ve RSS-XML desteğini kendiliğinden verir.

RSS'nin teknik olarak tanımı çok önemli değil. Önemli olan sitenizi takip edecek ziyaretçilere kolaylık sağlaması. Siz web sitenize yeni bir şey eklediğiniz zaman, sizin RSS'nize üye olan ziyaretçiler bunları kolayca takip edebiliyor. Ziyaretçilerinizin, yazdıklarınızdan hemen haberleri oluyor.

RSS desteği olan siteleri RSS, XML yazılı küçük turuncu ikonlarından veya bu sitede sağ üstte gördüğünüz turuncu ikondan tanıyabilirsiniz. RSS'leri takip etmek için Firefox gibi modern bir tarayıcı, Feedreader gibi bir masaüstü programı veya Bloglines gibi bir web sitesi yeterli. Zaten bu çok yönlülük ve paylaşım kolaylığı RSS'lerin hızla popüler olmasını sağladı. Gerçekten de büyük kolaylık.

RSS okuyucu kullanmıyorsanız, çok şey kaybediyorsunuz. Başta zamanınızı kaybediyorsunuz, çünkü takip ettiğiniz siteleri tek tek dolaşmak yerine bu yöntem çok daha akıllıca. Bizim tavsiyemiz, Feedreader gibi bir masaüstü programınızı kullanmanız. Bu şekilde, takip ettiğiniz sitelerdeki güncellemeleri, maillerinizi takip eder gibi takip edebilirsiniz.

Ekşi Sözlük, birçok konuda bilgi edinmek için kullandığım eğlenceli bir web sitesi. Örneğin, bir yere tatile gitmeden önce başka kişilerin deneyimlerini Ekşi Sözlük'te okuyabilir ve buna benzer yararlı bilgileri bulabilirsiniz. Ekşi Sözlük, yapıcıları tarafından "Kutsal Bilgi Kaynağı" şeklinde tanımlanıyor.

Wikipedia ve özel de Türkçe Wikipedia, yine birçok konuda bilgi edinmek için kullandığım bir web sitesi. Türkçe de dahil olmak üzere Dünya'daki birçok dilde yayın yapıyor. Wiki, yapıcıları tarafından "Özgür Ansiklopedi" olarak tanımlanıyor.

Karşılaştırma için bir kavramı daha bilmeye ihtiyacımız var. Web 2.0 kavramı. Bu kavram, web sitelerinin kullanıcıları tarafından oluşturulmasını ifade ediyor. Web 2.0 siteleri, kullanıcılarına olabildiğince özgürlük ve oyun alanı bırakıyor. Web 2.0'la hayat bulan bazı web sitelerine örnek olarak Flickr, Digg, Del.icio.us, Technorati vb.lerini verebiliriz. Bu konuda daha çok bilgi almak için, Altiustu'nun "Herkes Web 2.0'dan Bahsediyor" yazısını okuyabilirsiniz.

Ekşi ve Wiki Karşılaştırması

• Ekşi, yazar alımları konusunda son derece eli sıkı. Sıradan bir kullanıcının bir şey ekleme ve değiştirme şansı yok.
• Wiki, tüm kullanıcılarına ve ziyaretçilerine istedikleri her maddeyi istedikleri gibi değiştirmesine izin veriyor. Tüm kullanıcıların toplam ahlakının iyi ve doğru olduğuna güveniyor.

Bu yazının konusu bakımından karşılaştırma burada bitti.

Ekşi Sözlük, Türkiye'de popüler bir site. Şu anda bazı hukuki sorunlar yaşaması geçici bir durum. Benim, Ekşi Sözlük için bulduğum çözüm yolu kullanıcılarına daha fazla özgürlük tanıması şeklinde. Ekşi Sözlük gibi popüler bir sitenin bu felsefeyi benimsemesi, ortaya çıkacak bilgi-veritabanı hareketliliği ve sunucu performansları açısından da ayrı bir yazı konusu olabilir.

İyi şanslar...

Yazının devamı için tıklayın.

Blog sitelerini, tarih sırasına göre yeniden eskiye doğru sıralanan nesneler diye tanımlıyorum, tıpkı gazeteler, dergiler, tv'ler gibi. Podcasting, aynı işin web sitelerinde ses dosyalarıyla yapılan hali. Cnn Türk, yazarlarının tuttuğu bir blog sitesine sahip. Tüm haberlerini RSS (XML) şeklinde sunuyor, aynı zamanda bir de podcasting servisi var. Bu konuda Türkiye'de öncü bir rolü var.

Bu çok iyi, çünkü Türkçe blogların kalitelerini yükseltmeye zorluyorlar. Örneğin, teknoloji veya politika konulu bir blog sitesinin en az Cnn Türk'ün aynı konudaki içeriği kadar iyi içerik üretmesi gerekir. Yoksa, takip edilmez! Yine Cnn Türk'tekiler doğaları gereği rakip konumunda olan "bloglar ve medyanın" aslında aynı şeyi yaptığını bizzat kanıtlıyorlar.

Çok eskiden, bu yazıyı okuyan sizin kendi gazete veya radyonuzu yayına geçirmesi için imkansız denilebilirdi, ama şimdi bir blog sitesi açmanız ve disiplinle sitenizi beslemeniz kendinizi takip eden bir kitle oluşturmak için yeterli.

Alice Harikalar Diyarı'nda yaşamıyoruz. Bu yüzden bir blog sitesi açıp medya dünyasına adımınızı attığınızda işler jet hızıyla ilerlemeyecek.

"Ne kadar ekmek, o kadar köfte" kuralı yine geçerli. İyi bir şeyler ürettiğinizde ve ziyaretçinizi arttırmak için gerekli temel şeylere dikkat ettiğinizde sizi takip eden bir kitle olacaktır. Çok da iyi olacaktır.

Google, web sitenizin ziyaretçilerini arttırmak için çok iyi bir kaynak. Başarılı bir arama motoru. Site istatistiklerininize göz attığınızda, ziyaretçilerinizin büyük bölümünün Google kaynaklı olduğunu fark edebilirsiniz. Bu durum Türkiye için iki kez doğru. Alexa istatistiklerine göre Google, Türkiye'nin en çok ziyaret edilen sitesi.

Google Webmaster Help Center adresinde sitenizi tasarlarken dikkat etmeniz gerekenler ve arama sonuçlarında daha yukarıdaki görüntülenmek hakkında bilgiler ve çeşitli servisler var. Eğer, buradaki kurallara dikkat etmeyip, sitenize yukarılara çıkarmak için hile yaparsanız, kara listeye alınabilirsiniz. Kara listeye alınan siteler arama sonuçlarından çıkarılır.

Daha önceleri, Google tarafından kara listeye alınsaydınız, aklanmak çok zordu. Şimdi Google Sitemaps sayesinde bu nispeten daha kolay.

Yine Google Webmaster Help Center adresinden, Google Sitemaps'e üye olduktan sonra giriş yaptığınızda "Reinclusion request form" adlı bir link göreceksiniz. Bu link aracılığıyla, Google tarafından kara listeye alınmanıza sebep olan değişiklikleri giderdikten sonra, tekrar listeye girmek için bir talep formu gönderebilirsiniz.

Gaxxi'nin İngilizce çevirilerini yapan Sevgili Hasan Karaboğa'nın sitesi.