| Pzr | Pzt | Sa | Ça | Pe | Cu | Cts |
| 1 | 2 | 3 | ||||
| 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 |
| 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 |
| 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 | 31 |
Bilgiye yöneliş insanlık tarihi kadar eskidir. Tarih boyunca insan bir yandan yaşamda kalmak için çabalarken bir yandan da gerçekliği araştırmak veya sırf merak/eğlence amacıyla yani gerçekliği bir şekilde tanıma dürtüsüyle daha fazlasını bilmek istemiştir. Web sitenizin ziyaretçileri de aynı amaçla sizin sitenizdeler.
Konu seçmek ve konuyu sınırlandırmak
Yazma, birilerine bir şey hakkında bir şey anlatma işidir. Öyleyse üzerinde yazı yazacağımız bir şeyin olması gerekir. Şey sözcüğüyle anlatmak istediğimiz duygu, düşünce, tasarım olabilir veya olay, olgu, durum olabilir. Bunları tek tek saymaya imkan yok, fakat şüphesiz ki anlatımda başarılı olma konumuzu iyi seçmeye bağlıdır.
Anlatımda çok yaygın yapılan bir yanlışlık, konuyu sınırlamadan yazıya başlanmasıdır. Yazarın aynı konu hakkında bile olsa konuyu sınırlamadan daldan dala atlayışı, açıklama ve kanıtlamaya dayanmayan genellemelere gidişi söylenenlerin inandırıcılıktan yoksun olmasına neden olur. Burada söylenmesi gereken bir şey daha var, sitenizin kişisel bir site olması sitenizin konusunun kişisel olmasını gerektirmez. Bu çoğu zaman sıkıcı olur!
Konuyu sınırlandırmamızı etkileyen bir takım etkenler vardır. Bunlar, okuyucuların durumu, yazacağınız yazının uzunluğu veya kısalığı, konu üzerindeki bilgi, birikim ve yaşantımızdır. Bütüm bu durumları gözetmemiz gerekir. Örneğin:
- Temel Yanlış
Sitenizin belirli bir konusu yok. Aynı sayfada birçok konudan bahsediyorsunuz. Böyle çok konulu siteye iyi bir örnek var: Devletşah (Fevkalade bir içeriği var, belirli bir konusu yok.), karşıtı Portakal Ağacı - Yanlış
Sitenizin konusu: Türk Sineması
Yazınızın konusu: Türk Sineması - Doğru
Sitenizin konusu: Türk Sineması
Yazınızın konusu: Cüneyt Arkın filmleri
Yazının amacını unutmayın
Her yazı belirli bir amaca yöneliktir. Neden yazıyoruz, okuyucuya neyi iletmek istiyoruz. Bunlara ve buna benzer sorulara vereceğimizi yanıtlar bizi amacımızı saptamaya götürecektir. Bizi bir şeyler yazmaya iten ana neden amaçtır. Amacımızı iyi belirleyebilirsek, çabalarımızı bu yönde geliştirebiliriz. Şunu aklınızdan çıkarmayın, öyle veya böyle her yazıda amacımızı belirleyen bir "ana düşünce" cümlesi vardır. Ana düşünce cümlesinin yazıda belirli bir yeri yoktur. Söyleyeceklerimize genelde bu cümle yön verir. Bu nedenle ana düşünce cümlesine "kontrol cümlesi" de denir. Örneğin aşağıdakilerden ana düşünce cümlesi olanlar bir yazı konusu için uygun bir amacı işaret ederler:
- Konu, ama ana düşünce cümlesi değildir: Yaban Romanı
Ana düşünce cümlesi: Yaban, köy ve köylü sorununa parmak basan gerçekçi bir romanımızdır. - Ne açık ne de özlü: Yaban romanı, Anadolu halkının yaşayışı üzerine yazarın türlü görüşlerini kapsar ki, her biri okuyanı ve halkı acı acı düşündürür.
Ana düşünce cümlesi: Yaban'da Türk köylüsüyle Türk aydını arasındaki derin uçurum ortaya konmuştur. - Açık ve anlaşılır değil: Bu yaz, Anadolu'da yaptığım geziden türlü izlenimler edindim ki, her biri bölgesel bir değer ve renk taşımaktadır.
Ana düşünce cümlesi: Anadolu'daki gezimden Doğu Anadolu köylerindeki ev tipleriyle Batı Anadolu'dakiler arasında büyük farklılıklar olduğunu öğrendim.
Birinci tekil (kişi) anlatım
Klasik edebiyat metinlerinde çok kullanılan ve eski bir anlatım türüdür. Birinci kişi, içinde bulunduğu bir durumu, başından geçen bir olayı, gözlem ve izlenimlerini anlatır. Yazıyı yaşan kişinin iç dünyasına gireriz, dünyayı anlatan kişinin gözünden görürüz ve yaşarız. Bu anlatım biçiminde "ben" sözcüğünün büyülü bir yeri vardır. Bu anlatım biçiminin okuyucuyu içine çeken bir tarzı vardır, çünkü anlatan kişiyle kendimizi özdeşleştirebiliriz. Örneğin:
- "Yürüyordum. Yürüdükçe de açılıyordum. Evden kızgın çıkmıştım. Belki de traş bıçağına sinirlenmiştim. Olur, olur! Mutlak traş bıçağına sinirlenmiş olacağım.
Otların yeşil olması, denizin mavi olması, gökyüzünün bulutsuz olması pekala bir meseledir. Kim demiştir mesele değildir, diye? Budalalık! Ya yağmur yağsaydı... Ya otların yeşili mor ya da denizin mavisi kırmızı olsaydı... Olsaydı o zaman mesele olurdu işte..
Çikolata renginde bir yaprak, çağla bademi renkli bir keçi gördüm. Birisi arkamdan: -Hişt, dedi!" Sait Faik Abasıyanık
Üçüncü tekil (kişi) anlatım
Bu anlatım biçiminde her şeyi bilen, gören ve duyan bir kişi vardır. Yazıya genel olarak bu yaklaşım biçimi hakimdir. Bilgi/haber vermek, duyulanları/görülenleri aktarmak için iyi bir seçimdir. Kişisel fikrim, bu anlatım biçiminin web sitelerinde daha iyi sonuçlar verdiği. Örneğin:
- Temmuz, öğle vakti. Komşuda bir kadın sesi... Neye bağırdığı anlaşılmıyor. Belki çocuğuna haykırıyor. Müezzinin duvarlarından tahta boşa bir kedi atladı. Birkaç ev ötede bir tavuk gıdaklıyor, bir horoz da ona yardım ediyor, sanki dem tutuyor." Memduh Şevket Esendal
Açıklayıcı anlatım
Açıklayıcı anlatım ve açıklamalar yaygın bir anlatım biçimidir. Bu hemen her çeşit konuya kolayca uygulanabilmesinden ileri gelir. Örneğin, bir sözcüğün tanımı, bir adresin açıklanması, bir bitkinin yapısı, bir tarihsel olgunun anlamı, yeni çıkan bir programın nasıl çalıştığı, davranışlarımızı etkileyen ruhsal bir etmen bu anlatım biçmiyle işlenebilir. Örneğin:
- "Bu bölge Anadolu'nun Akdeniz kıyıları boyunca genişliği 120-180 km. arasında değişen bir şerit meydana getirir, batıda Ege Bölgesi'ne komşu olur. Kuzey'de İç Anadolu'dan ayrılır. Bu bölge, özelliğini kendine komşu olan ılık denizden alır, fakat denizin etkisi yüzek şekillerine ve yükseltiye göre değişir." Besim Darkot
- "Linkler, farklı bir sayfaya veya kaynağa işaret eden genelde altı çizili metinlerden oluşan öğelerdir. Link vermek istediğiniz konuyla ilgili kendi web sitenizdeki bir dökümana link verirseniz, bu link bir iç link olur. Başka bir siteye link verirseniz, bu link bir dış link olur." Umut Akyol
Tartışmacı anlatım
Tartışmanın özellikle tek bir kişinin yazdığı yazıda bulunması size garip gelebilir. Fakat, tartışmacı anlatımla okuyucuyu dilediğimiz bir davranış ve düşünüşe yöneltiriz. Konu üzerinde bizim gibi düşünmeyenleri, kendi düşüncelerimize paralel bir seviyeye getirmek için tartışırız. Tartışma çok yaygın bir anlatım biçimdir. Bir konferansta, söyleşi ve eleştirilerde, roman ve öykülerde, bir avukatın savunmasında, kısaca düşünüş ayrılığını gidermek için yapılacak her türlü anlatımda kullanılabilir. Örneğin:
- "Tiyatro bir eğlencedir sözüne karşı çıkabilir miyiz? Sanmıyorum. Bir anlam da tiyatro da sanatın tümü gibi eğlencedir, bir eğlence olmalıdır. Bir seyirci topluluğu düşünün ki, Hamlet'in "Olmak ya da olmamak işte bütün mesele bu" ikilemiyle eğlenebilmesi için ekinleri gelişmiş ve beğenileri incelmiş kişiler olmasınlar." Sabahattin Kudret Aksal
Tasvirli anlatım
Açıklayıcı bir anlatımla tasvirli anlatımı anlatırsak şöyle diyebiliriz. Tasvirli anlatım sözcüklerle resim çizme işidir. Ayrıntıların seçimi, veriliş biçimi önemlidir. Web'de tercih edilmeden önce iki kez düşünülmelidir, çok etkileyici olabilir, fakat anlaşılması diğer anlatım biçimlerine göre daha zordur. Örneğin:
- "Elif kız hala kayanın üzerinde kıpkızıl duruyordu. Denizin koyu çelik mavisinin üzerinde ara sıra batan güneşin ışığını kapan kayıksa, şimdi parlayan şimdi sönen bir kızıl noktacıktı. Her seferinde daha uzakta parlıyordu. Sonunda görünmez oldu." Halikarnas Balıkçısı
Öyküleyici anlatım
Öyküleme eylem halinde olan olayların anlatılmasıdır. Bu yönden bu anlatım biçimini "olan ne?" sorusunun bir sonucu olarak adlandırabiliriz. Öyküleme yalnız roman ve öykü türünde kullanılmaz. Yerine göre web sitenizde bu anlatım biçimini kullanmanız sadık okuyucular edinmenizi sağlayabilir. Özellikle ana düşüncenizi desteklemek için öyküleyici anlatımı kullanabilirsiniz. Örneğin:
"Yetişkin bir kızı, işlek bir oğlu, bir de gelini, sessiz bir karısı, üç çift öküzü, iki ineği, bir eşeği; sulu, susuz, yetmiş dönüm tarlası, yaz kış işler iki taş bir karada değirmeni olan bir adamın, köy yerinde ne sıkıntısı olur dememeli. Adam olur ki, komşusunun ineği dişi doğurdu, der yüreğine od düşer. Rahatı kaçar, yatar, uykusu tutmaz. Gezer, gezdiği yerde onu düşünür. Gömülü Köyü'den Dulkarıoğlu Halit, köy arkasındaki üç dönümlük tarlasını açıp kendine bağ yeri yapmaya başlayınca, komşusu Dursunhacı tasalandı. Geceleri ocağın başına geçip sabahlara kadar tütün içmeye başladı." Memduh Şevket Esendal
Paragraf kullanın
Sözcük nasıl bir kavram birimiyse, cümle nasıl bir yargı birimiyse paragraf da bir düşünce birimidir. Yazının minik bir bölümü demektir. Şöyle ki, Latince "para" bölüm, "graf" da yazı anlamına gelir. Paragrafı, yazının minik bir bölümü olarak adlandırış bundandır. Giriş paragraflarında ziyaretçilerinizin ilgisini çekmek önemlidir. Paragraflara bölünmeden yazılan yazı anlaşılmazdır, böyle yazıları anlaması ve okuması güçtür. Örneğin, aşağıdaki yazının önce paragrafsız sonra da paragraflı biçimine bakın:
- "Rönesans denen ruh ilk önce Hristiyan Batı'da göründü. Dünyayı yönetecek bir devlet ve bütün ruhları yönetecek bir din tasarımının iflasını ilk önce bu yeni kişilik ve yetkisiyle Batı onayladı. Ortaçağ boyunca iki kurum, etrafını sömürüp yutarak insanlığın efendisi olmak istemişlerdir. Zaferi bunlardan biri, ulusların bütün haklarını çiğnemekte, öbürü, insan evlatlarının bütün haklarını hiçe saymakta buluyordu. Bu iki kurum: İmparatorluk ve klisedir. Bu kurumların her ikisi de yasasızlık üzerine kuruldukları içindir ki, kararlılık bulamadılar, insanlığı saymadıkları içindir ki, güçten yoksun kaldılar. Gereksiz hatta zararlı olduklarını anladıkları ölçüde de Avrupa onları saymak ve dinlemekten uzaklaştı. İmparatorlukla klise de asa ve abadan yoksun göçtü, gitti. Böylece köhneyi atmakla başlayan Rönesans ruhu, onun yerine yetkini getirmekle işini tamamlar." Orhan Burian, Rönesans
- "Rönesans denen ruh ilk önce Hristiyan Batı'da göründü. Dünyayı yönetecek bir devlet ve bütün ruhları yönetecek bir din tasarımının iflasını ilk önce bu yeni kişilik ve yetkisiyle Batı onayladı.
Ortaçağ boyunca iki kurum, etrafını sömürüp yutarak insanlığın efendisi olmak istemişlerdir. Zaferi bunlardan biri, ulusların bütün haklarını çiğnemekte, öbürü, insan evlatlarının bütün haklarını hiçe saymakta buluyordu. Bu iki kurum: İmparatorluk ve klisedir.
Bu kurumların her ikisi de yasasızlık üzerine kuruldukları içindir ki, kararlılık bulamadılar, insanlığı saymadıkları içindir ki, güçten yoksun kaldılar. Gereksiz hatta zararlı olduklarını anladıkları ölçüde de Avrupa onları saymak ve dinlemekten uzaklaştı. İmparatorlukla klise de asa ve abadan yoksun göçtü, gitti.
Böylece köhneyi atmakla başlayan Rönesans ruhu, onun yerine yetkini getirmekle işini tamamlar." Orhan Burian, Rönesans
Listeler kullanın, örnekler verin
Anlattıklarınızı gerek sıralı gerek sırasız listelerle örneklendirin. Bu anlaşılmanızı kolaylaştırır, yazınızın okunulurluğunu arttırır. Örneğin:
Link Türleri
- Dış linkler: www.wikipedia.org
- İç linkler: İyi Bir Site Yapmanın Formulü: Piramit Yapmayı Biliyor musunuz?
Sözcük Türleri
- Genel ve özel anlamlılar: Canlı ve kuş, kuş ve kanarya, kanarya ve Maviş
- Soyut ve somut anlamlılar: "Sevgi, düş, özlem" ve "dağ, sandalye, ova"
- Gerçek ve mecaz anlamlılar: "Yerden taşı kaldırdı ve yolun kenarına koydu." ve "Bana taş mı atıyorsun, niye bu lafları söylüyorsun?"
- Eskimiş ve yeniler: Betik ve kitap, acun ve dünya, muaffak ve başarı
Bildiklerinizi yazın, siz yazın!
Bildiklerinizi yazın. Yazdıklarınız üzerinde bilginizin olması konuyu daha iyi açıklamanızı, amacınızı daha iyi gerçekleştirmenizi ve nihayet yazı konunuzun sınırlarını daha kolay belirlemenizi sağlar. Bu apaçık bir gerçek gibi görünebilir, fakat uygulamada web sitelerinde rastladığınız yazılar çoğu kez yazarı tarafından kaleme alınmayan başka yerlerden kopyala yapıştır şeklinde yazılardır.
Üretmemek Türkçe içeriğin ve Türk internetinin önündeki en önemli engel. Bu konuda daha çok bilgi için "Üretsek büyüsek, üretsek büyüsek..." başlıklı yazıyı okuyabilirsiniz.
Bilmediklerinizi de yazın
Sürekli bildikleriniz hakkında yazarsanız nasıl yeni bir şey öğreneceksiniz? Bu durumda hep aynı şeyler hakkında yazmak zorunda kalırsınız.
Bu madde yukarıdaki maddeyle beraber düşünülünce sanki aynı yazıda birbirinin zıttı iki şey öneriliyor gibi görünebilir, fakat öyle değil! Bilmediğiniz bir şeyler hakkında yazarken onu araştırmanız ve öğrenmeniz gerekir. "Bilmediklerinizi de yazın" kuralı bir tür torba kural. Bilmediğiniz konularda bir şeyler yazmak isterseniz üstteki kuralı atlatmanızı sağlayan bir kural, öğrenin ve yazın.
Fotoğraf, grafik, ses ve video öğelerini kullanın
Bir resim bin kelimeye bedeldir. Bunu daha önce duymuşsunuzdur. Çok doğru bir söz. Web teknolojilerinin zengin olanaklarını kullanmak fotoğraf, grafik, ses ve video öğelerini kullanmak iyi fikirdir. Bu konuda daha fazla bilgi için podcasting ve vodcasting kavramlarını araştırabilirsiniz. Örneğin:
- Devletşah'ta "Sesli Yemek Tarifleri"ni dinleyebilir ve "VideoBlog" bölümünden onları izleyebilirsiniz. Gerçekten öncü bir site.
Sitenize özel kelimeler kullanın
Herkesin kendine özel bir kelime dağarcığı var. Günlük konuşma dilinize dikkatli gözle bakın. Yazarken de bu sınırlı sayıda kelimeleri kullanıyoruz. Benim önerim bazı kelimeleri yazdıklarınızla anılır hale getirmeniz. Örneğin:
- Beyazıt Öztürk (Beyaz)'ın "O birrrr" şeklinde başlayan zincirleme tamlamaları veya "r" harflerini tam olarak telaffuz edememesinden dolayı kendine has konuşması gibi...
Yazı içinde atıflarda bulunun
Yazı içinde atıfda bulunmak önemli ve gereklidir. Bu konuda, "Atıfta bulunarak yazmak sitenize neler kazandırır?", "Atıfta bulunurken hangi bilgi kaynaklarını seçmelisiniz?" başlıklı yazılara göz atabilirsiniz.
