Fotoritim e-Fotoğraf Dergisi
FOTORİTİM Dergisi; “MİSYON VE VİZYONLARI BAĞLAMINDA FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN DURUMU VE YENİDEN YAPILANMALARINA İLİŞKİN ÖNERİLER” kapsamında, fotoğraf sanatı ve fotoğraf dernekleri ile ilgili çalışmalarıyla tanınan fotoğraf insanlarının görüşlerinden oluşan bir panel düzenlemiştir. Dergiye ulaşan görüşlerin incelenerek ana başlıklar altında gruplandırılıp, genel değerlendirme yapması sorumluluğu bana verildi. Bu çalışmayı gerçekleştirirken öznel görüşlerim, değerlendirmenin kapsamında diğer katılımcılardan biri olarak yer aldı. Katılımcı görüşlerini, aşağıda tablolaştırılan başlıklar kapsamında irdelemeyi seçtim. Ayrıca, bu başlıkların içerikleri dışında kalan öznel görüşlerin değerlendirilmesine sonuç bölümünde yer verildi. Çalışmanın sonuç bölümü, sıklıkla vurgulanan görüşlerin özetlendiği, özellikle geleceğe ışık tutacak önerilerin derlenmesiyle oluşturuldu.
|
GRUPTA DEĞERLENDİRİLEN KATILIMCI SAYISI |
GÖRÜŞLERİN GRUPLANDIRILDIĞI ANA BAŞLIKLAR |
|
31 |
ÇAĞDAŞ YAŞAMDA FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN YERİ ve İŞLEVİ |
|
30 |
FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN HEDEFLERİ |
|
30 |
FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN ÖNCELİKLİ AKTİVİTELERİ |
|
32 |
GÜNÜMÜZ KOŞULLARINDA FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN SORUNLARI |
|
32 |
ÜNİVERSİTELERDE FOTOĞRAF BÖLÜMLERİ iLE FOTOĞRAF DERNEKLERİ İLİŞKİLERİ |
|
32 |
FOTOĞRAF SANATÇILARI VE ATÖLYELERİ iLE FOTOĞRAF DERNEKLERİ İLİŞKİLERİ |
|
32 |
YENİDEN YAPILANMA |
ÇAĞDAŞ YAŞAMDA FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN YERİ ve İŞLEVİ KONUSUNDA:
PANEL KATILIMCILARININ GÖRÜŞLERİ PANEL KATILIMCILARININ ÖNERİLERİ
|
Fotoğraf dernekleri sivil toplum kuruluşlarıdır. |
Fotoğraf üretiminin teknolojik olarak kolaylaştığı çağımızda, dernekler geçmişe oranla daha fazla kuramsal gelişmelere ve felsefi açılımlara olanak tanıyan programlar geliştirmelidir. |
|
Fotoğrafın uğradığı etik yozlaşmanın onarılmasında çağdaş, örgütlü bir sanatsal yapıya günümüzde her zamankinden daha çok gereksinim vardır. |
Fotoğraf derneği üyelerine etik-tarihsel sorumluluk bilinci kazandırmaya yönelik programlar geliştirmelidir. |
|
Çağdaş dünyanın gereksimi olan bütüncül duruş ve disiplinler arası zengin bakış açısının yaratılmasında, fotoğraf sanatı ile bağlantılı tüm sanatsal alan ve tartışmalara duyarlı bir örgüt sorumluluğu gereklidir. |
Yalnızlaşan üretim mantığı karşısında kolektif çalışma ve birlikte üretme ilkesinin geliştirilmesini güçlendirecek duyarlılık alanları ve programlar tasarlanmalıdır. |
|
Ülkenin fotoğraf kültürünün yapılanmasına katkıda bulunma, derneklerin birincil sorumluluğudur. |
Fotoğraf derneklerine “kamu yararına dernek” statüsü kazandırılmalıdır. |
|
Fotoğraf dernekleri, iletişim ve teknolojik değişimin yarattığı yeni yaşam koşullarına rağmen , işlevini ve varlık nedenlerini yitirmemiştir |
Fotoğraf dernekleri “Projeci Sivil Toplum Kuruluşu” olma özelliğine bir an önce kavuşturulmalıdır. |
|
Fotoğraf derneklerinin sanatsal anlamda gelenekçi olma yerine, yenilikçi ve avngart olmayı seçmeleri gereklidir. |
Kültür politikalarının biçimlenmesinde, örgütlü sivil yurttaş haklarını kullanarak, hükümetlerin sorumluluklarını yönlendirecek sanatsal öneriler geliştirmek. |
|
Dernekler, fotoğrafın görsel iletişim sistemi içinde , çağdaş toplumun gereksinimlerine yanıt verecek evrensel bir dil oluşmasında ara durak olabilecek devinimleri barındırmalıdır. |
Dernekler; sanatın hızla metalaşması karşısında, insancıl değerlerini koruyabilme yöntemlerinin aranmasında, uluslar arası sanat ve kültür örgütleriyle entelektüel işbirliği içinde olmalıdır. |
|
Fotoğraf derneklerinin en önemli işlevi tarihe her anlamda bir belge ile katılıyor olmalarıdır. |
Günümüze değin toplanmış fotoğraf sanatına ilişkin ülke birikimlerinin gelecek kuşaklara sağlıklı iletilebilmesi için kalıcı yayınlar ve müze oluşturmak. |
|
Fotoğraf dernekleri,ithal fotoğraf pazarının hem tüketicisi hem de tüketimin genişlemesine katkıda bulunan bir unsurudur. |
Fotoğraf üretim ve sarf malzemelerinden para kazanan orta ve büyük esnafın, fotoğraf derneklerine kalıcı ve sürekli desteğini sağlayacak ilşki stratejileri oluşturmalıdır. |
FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN HEDEFLERİ KONUSUNDA:
|
Fotoğraf sanatının yaygınlaşmasına katkıda bulunmak. |
Ciddi kültürel birikim oluşturmaya katkıda bulunacak biçimde , sanatın tüm alanlarında etkinlikler programlanmalıdır. |
|
Türk fotoğraf sanatının ve sanatçılarının tanınmasını sağlamak. |
Fotoğraf derneklerinin, diğer dernekleri rakip olarak görmek yerine; birbirlerinin gücünden ve birikiminden yararlanan, ortak projeler geliştiren programlar hedefleri olmalıdır. |
|
Fotoğraf sanatının öğrenilmesi, yaygınlaşması ve geliştirilmesini sağlamak |
Gelişen teknolojinin sağladığı dijital görüntü olanaklılarının, siyah beyaz fotoğraf ve karanlık oda çalışmalarını ortadan kaldırmasına izin verilmemelidir. |
|
Fotoğraf çekme hevesi gösteren her insana, derneklerin danışmanlığından ve birikiminden yararlanabilme olanakları hazırlanmalıdır. |
Derneklerin, fotoğrafa ilişkin arşiv ve dokümanlarını zenginleştirmeleri, kültürel kurumlar olarak varlıklarını uzun süre korumalarını sağlayacaktır. |
|
Dernekler, fotoğrafa ilişkin konularda yaklaşım ve uygulamalarıyla, farklılık yaratan saygınlık ve kamu güveni oluşturmalıdır. |
Dernekler, profesyonel eğitici kadrosu oluşturmalıdır. |
|
Dernekler, üyelerinin telif haklarını savunup koruyacak, hukuksal destek verebilen kadrolar oluşturmalıdır. |
Fotoğraf eğitiminde kaliteyi sağlamak için, eğiticilerin eğitimi sağlanmalıdır. |
|
|
Fotoğraf sanatına ilişkin etkinliklerde kaliteden ödün vermemek için, diğer sivil örgütler, üniversiteler, kültürel alanda uzmanlaşmış kamu kurum ve kuruluşlarıyla sağlıklı ilişkiler kurmak. |
FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN ÖNCELİKLİ AKTİVİTELERİ KONUSUNDA:
|
Dernekler fotoğraf eğitimi vermeyi sürdürmelidir. |
Ortak vizyon çerçevesinde ulusal ve uluslar arası platformlarda temsil edilmek üzere federasyonlara üye olma koşullarını hazırlamalıdır. |
|
Dernekler gezi, gösteri, sergi ve sempozyumlar düzenlemeyi sürdürülmelidir. |
Dernekler, proje bağlamındaki portföylerini zenginleştirmelidir. |
|
Dernekler, olumsuz tartışmaların hedefi olsa da fotoğraf yarışmalarını sürdürmelidir |
Dernekler yeni iletişim olanaklarında yararlanarak, her türlü faaliyetini geniş kitlelere ulaştırmak üzere, güncelleştirilmesine özen gösterilen web siteleri oluşturmalıdır. |
|
Kent kültürünün geliştirilmesi ve toplumsal aydınlanmaya fotoğraf yoluyla katkıda bulunmak için yerel yönetimler, kamu kurum ve kuruluşlarıyla yoğun ve üretken ilişki alanları yaratılmalıdır. |
Derneklerin kitle iletişim kuruluşları ile ilişkileri güçlendirilmelidir |
|
Türk fotoğrafının “ yerlilik “ kavramı içinde şekillenmesi için çaba harcanmalıdır. |
Dernekler, çocuğa yönelik sanat programları ve etkinliklerine özel duyarlılık göstermelidir. |
GÜNÜMÜZ KOŞULLARINDA FOTOĞRAF DERNEKLERİNİN SORUNLARI KONUSUNDA:
|
Dernek anlayışında geleneksel kalıplardan kurtulamamak. |
Dernek yönetimi, elektronik iletişim hizmetleri, yayın ve lokal işletimi profesyonel uzmanlarca yürütülmelidir. |
|
Derneklerin ekonomik sıkıntı içinde olmaları. |
Dernekler, üye kabulünde seçici olunmalıdır. |
|
Derneklerin içe kapalı yapılarını aşamamaları |
Internet ortamının sağladığı olanaklardan farklı olanaklarla fotoğraf severlere hizmet götürerek dernek örgütlenmesi güçlendirilmelidir |
|
Derneklerin misyonları dışında sosyal buluşma ortamı olarak algılanması |
Dernek yönetimi ve sorumluluklarının üye tabanına yayılmasını sağlayacak düzenlemelerle, sınırlı sayıdaki yönetici üyenin yükü hafifletilmelidir. |
|
Nitelikli üye sayısının, genel üye sayısına oranla çok düşük olması |
Derneklerde çoksesli ve demokratik katılımcı atmosferin yaratılması için çaba harcanmalıdır. |
|
Fotoğraf eğitimi veren dernek üyelerinin bilgi, deneyim ve eğitim formasyon bilgilerinin yetersizliği |
Dernek üyeliğine kabul etme kriterleri caydırıcı olmamalıdır |
|
Fotoğraf dernekleri topluma fotoğrafı benimsetmekte ve doğru algılanmasını sağlamakta ki yetersizliği |
Bütün fotoğraf dernekleri, en başarılı oldukları alanda kimlik kazanmalarını sağlayacak programlar geliştirmelidir. |
|
Fotoğraf derneklerinin yerini almaya niyetli sanal ortamların çoğalması |
Dernek tüzük ve yönetim anlayışları, günümüz koşullarına göre yenileştirilmelidir. |
|
Derneklerin ülkenin sosyal ve kültürel sorunlarına duyarsız olması |
Anadolu’daki fotoğraf dernekleri, deneyimli merkez derneklerce desteklenmelidir. |
ÜNİVERSİTELERDE FOTOĞRAF BÖLÜMLERİ iLE FOTOĞRAF DERNEKLERİ İLİŞKİLERİ KONUSUNDA:
|
Üniversitelerdeki fotoğraf eğitimin; amaçları, anlayışı, hedef kitlesi ve yaygınlığı, derneklerin varlık biçimi ve nedeniyle paralellik taşımaz. |
Üniversitelerdeki akademik kadro dernek üyeleri arasında yer alabilir ve derneklerdeki fotoğraf eğitimine katkıda bulunabilir |
|
Fotoğraf dernekleri, fotoğraf bölümlerinin insan kaynağı olarak düşünülmelidir. |
Üniversitelerin kamuya açık etkinliklerinin paydaşı olmak üzere ortak projeler geliştirilmelidir. |
PANEL KATILIMCILARININ GÖRÜŞLERİ PANEL KATILIMCILARININ ÖNERİLERİ
|
Derneklerin sanatçı atölyesi ile ilişkileri gerekli ve yararlıdır. |
Dernekler bünyesinde ve desteğinde daha fazla sayıda,eğitim , içerikleri zenginleştirilmiş atölye açılmalıdır. |
|
Dernekler kapsamında bulunan sanatçı atölyeleri, kendilerini derneğin genel yapısından yalıtmadan, bütünleşerek ve derneği güçlendirecek biçimde var olmaları kaçınılmazdır. |
Dernek bünyesinde atölyesi olan usta sanatçıların dernek yönetiminde yer almamaları sağlanmalıdır. |
|
Sanatçı üye ve atölyeleri , genç fotoğrafçıların deneyim kazanması için önemli olmakla birlikte, sanatçı öğreticiler arasında serbest tartışma ortamı yaratılarak, ekol ve bilgi despotizminin önüne geçilmelidir. |
Dernek bünyesinde atölyesi olan, usta sanatçı ve öğreticilerin katkısı aynı kişilerden değil; bir yıllık periyotlarla rotasyon yöntemiyle, farklı kişilerden sağlanmalıdır. |
YENİDEN YAPILANMA KONUSUNDA:
|
Fotoğraf dernekleri ihtisas klüpleri gibidir. Yeterli birikim ve kaynağa ulaştığında okul hatta üniversite açabilir. |
Her dernek olanakları ölçüsünde fotoğraf sanatının bir etkinlik alanında uzmanlaşmalı. ( sergileme, eğitim, yayın vb. gibi ) |
|
Telif hakları ve fotoğrafçının sorumlulukları konularını açımlayan tüzük çalışmaları gereklidir. |
Özel amaçlı dernek örgütlenmesine yönelik gelişme olmalıdır. Belgesel Fotoğraf Derneği, Deneysel Fotoğraf Derneği gibi… |
|
Derneklerin Fotoğraf eğitimi kapsamı; fotoğraf uygulamaları dışında, fotoğraf izleyicisi olmayı güçlendirecek çalışmalarla zenginleştirilmelidir. |
Fotoğraf örgütlenmelerinin daha küçük grupları bir araya getiren klüp örgütlenmeleri biçiminde olması, sorunları azaltıp verimliliği artıracaktır. |
|
Fotoğraf derneklerinin yeniden yapılanması konusunda geniş katılımlı bilimsel toplantılar dizisi düzenlenmelidir. |
Üye profili genişletilerek, çocuk yaşlardan başlayıp emeklilik yaşlarına değin geniş kitlelerin gereksinimlerine yanıt verecek düzenlemeler yapılmalıdır. |
GENEL DEĞERLENDİRME ve SONUÇ:
Katılımcıların kendilerine yöneltilen sorulara verdikleri yanıtların büyük ölçüde birbiriyle örtüştüğü söylenebilir. Her katılımcının derneklerin bu gün içinde bulunduğu sınırlılıklar nedeniyle ortak kaygı duydukları ve bu kaygılarında samimi oldukları kolayca hissedilmektedir. Derneklerin içinde bulunduğu sorunlar ne olursa olsun derneklerin yaşatılması için çözümler bulunacağına ilişkin umutların da bitmediği söylenebilir. Uzun yıllarını derneklerde aktif üye olarak geçirmiş, yönetim görevleri üstlenmiş olan deneyimli katılımcılar, duruma daha karamsar yaklaşıp anılarındaki kırgınlıklarını olumsuzluklarının nedenselliği içinde tartışırken, genç kuşak katılımcıların sorunların çözümlenme olasılığına daha iyimser bakışla yaklaştığı görülmektedir.
Katılımcıların tamamına yakın bölümü, derneklerin içinde bulunduğu durumdan, yine dernek üyesi olan belirsiz insan unsurlarını sorumlu tutarken, özeleştiri yapmaktan kaçındıkları açıkça hissedilebiliyor.
Fotoğrafın sanatsal niteliklerinin erozyona uğradığı dernek ortamları ve sahte sanatçı tutumlarına ilişkin görüşler, 3 katılımcı tarafından dile getirilmiş öznel görüşler olarak kabul edilebilir. Ancak daha çok sayıda katılımcı; belirsiz değinmelerle, derneklerin patolojik egoların tatmini için kullanılmasının yarattığı huzursuzluk ve sarsılmış güven ortamının olumsuzluklarını yansıtmışlardır.
Derneklere üye kabul koşullarının neler olması konusunda çok çelişkili görüşler ileri sürülmektedir. Bir yandan adaydan sanatsal yetkinlik ve bilgi birikimi beklentisinin kaliteyi artıracağı görüşü savunulurken diğer yandan üye olmak isteyen herkese dernek kapılarının açık tutulması gerekliliği savunulmuştur.
Katılımcıların; değişen teknoloji ve iletişim koşullarında derneklerin yeni misyonlar üstlenerek işlev alanlarını genişletmesi gerekliliği ile derneklerin ihtisaslaşması görüşleri çelişiyor gibi görülse de her iki savında gerçekleştirilebileceği yapılanmaların olası olduğu söylenebilir.
Katılımcıların değindiği görüş ve önerilerin büyük bir bölümünün, uzun yıllardan beri her tartışma ortamında dile getirildiği anımsandığında, dernekler sorunların içinde boğulmadan, ivedilikle akıl birliği yapmanın zorunluluğu ortaya çıkıyor.
Fotoğraf dernekleri üzerinde görüş ileri sürmesi olası kişilerin sayısal büyüklüğü düşünüldüğünde, 32 katılımcı görüşlerinin çözümlenmesi yoluyla, fotoğraf derneklerinin sorunlarına çözüm önermek, sayısal anlamda gerçekçi görülmemekle birlikte, bu panelin çıkış noktası olarak kabul edilerek, yeni görüş ve önerilerin toplanmasının sürdürülebileceği kanısındayım.
Fotoğraf derneklerinin; toplumumuzun demokratik, uygar ve çağdaş kimliğinin sivil kültürel taşıyıcısı olarak günümüz koşullarına uygun biçimde yeniden yapılanması için çaba gösterilmesi zorunluluktur. Bu zorunluluğun aşılmasında yalnızca dernek üyeleri değil; sanatçılar, üniversiteler ve sanatı yaşamın ayrılamaz bir parçası olduğu bilincini taşıyan okur-yazarların da sorumluluk üstlenmeleri kaçınılmazdır.
Dr. Handan TUNÇ