ÇERKES ETHEM MEZARININ TÜRKİYE'YE GETİRİLMESİ İÇİN 5 BİN İMZA

Recep İstek/kayseri, (Dha)

VATAN haini ilan edildikten sonra Ürdün'de yaşamını yitiren Çerkes Ethem'e, iade-i itibar verilmesi ve mezarının Türkiye'ye getirilmesi için yaklaşık 2 ay önce internette başlatılan kampanyada, 5 bin imza toplandı. Toplanan imzalar, TBMM Başkanlığı'na gönderildi.

Kayseri'de reklam ajansı bulunan ve 'uzunyayla.com' sitesinin sahibi Oğuz Berk, internette başlattıkları kampanya kapsamında, yaklaşık 2 ayda 5 bin imza topladıklarını söyledi. Vatan haini ilan edildikten sonra ülkesine dönmek için ne kadar istekli olduğunu belirten Çerkes Ethem hakkındaki gerçeklerin artık günyüzüne çıkması gerektiğini belirten Berk, dilekçesinde şu görüşlere yer verdi:

''Bir zamanlar 'Kızıl Sultan' denilen Cihan İmparatoru Abdülhamit, asılarak idam edilen Adnan Menderes hakkındaki gerçekler yıllar sonra ortaya çıkmıştır. TBMM'nin, varlığını borçlu olduğu, mümtaz isimlerden Çerkes Ethem, hakkındaki gerçeklerin ortaya konulup, iade-i itibarının yapılarak, naaşının layık olduğu yere, defalarca ölümü göze alıp, bedenini siper ettiği topraklara getirilmesi, TBMM'nin borcudur. Çerkes Ethem hakkında TBMM'de komisyon kurulup, hakkındaki gerçeklerin gün yüzüne çıkartılmasını, iade-i itibarının yapılıp, naşının devlet töreni ile doğum yeri Bandırma'ya naklini istiyoruz.''

Kurtuluş Savaşı döneminin önemli isimlerinden Çerkes Ethem'in ihaneti olarak tarih kitaplarında anlatılan olayların çoğunun doğru olmadığını savunan Berk, şöyle dedi:

''Türkiye Cumhuriyeti'nin vatandaşı olarak, özgürlüğümüzü borçlu olduğumuz en alttaki neferinden, en üstteki askerine, devlet adamına kadar, bu ülke için her şeyini ortaya koymuş tüm gazi ve şehitlerimizin önünde saygıyla eğiliyoruz, şükranlarımızı sunuyoruz. Bir çok bilginin, o günün şartları ve iletişim imkanları çerçevesinde yanlış olduğu, yakın tarih yazarı tarihçi, bilim adamı, gazeteci ve aydın tarafından ifade edilmektedir. Söz konusu tarihçi ve aydınların görüşleri ekte sunulmuştur. İlişikte imzası bulunan 5 bin kişi adına sunuyoruz.''

 Çerkes Ethem kimdir?

KURTULUŞ Savaşı'nda Kuvayı Milliye döneminin çetecilerinden olan Çerkez Ethem, 1885'TE Bandırma'da doğdu. Bandırma'nın Emre köyüne yerleşmiş Sapşığ Çerkez oymağından, Ali Bey'in beş oğlunun en küçüğüydü. Ağabeyleri, İlyas ve Nuri beyler, Rum eşkıyalarıyla çarpışırken öldü, Reşet ve Tevfik beyler ise 1901 ve 1902 yıllarında Harbiye'yi bitirerek subay oldu. Reşit Bey çeşitli cephelerde çarpıştı. 1919'da Meclisi Mebusan'a Saruhan Milletvekili olarak katıldı. Oradan Birinci TBMM'ye geçti.

Çerkez Ethem, evinden kaçarak Bakırköy Süvari Küçük Zabit Mektebi'ne girdi. Balkan Savaşı'nda Bulgar cephesinde yaralandı. Kıdem zammı ve madalya aldı. 1'inci Dünya Savaşı'nda Eşref Kuşçubaşı'nın yönettiği Pan Turanist Teşkilatı Mahsusa ile birlikte İran, Afganistan ve Irak'a yapılan akınlara katıldı. Yaralanarak savaş sonunda köyüne çekildi. 1919-1920 tarihleri arasında bir yıldan uzun bir süre Anadolu'da tek önemli vurucu güç olan Kuvayı Seyyare'yi kurdu ve yönetti. Düzenli ordunun kuruluşu döneminde, kayıt altına girmek istemeyerek hükümete başkaldırdıktan sonra, 1921 Ocak ayı ortalarında Yunanlılar'a sığındı. İzmir'e, oradan da Atina'ya gönderildi. Ankara İstiklal Mahkemesi'nin, ağabeyleri ve yakın adamlarıyla birlikte, Ethem Bey'in de gıyabında verdiği 9 Mayıs 1921 tarihli ve 573 sayılı karar ile 'Müsellahan takibi hükümet cürmünü irtikap ederek', düşman tarafına firarından dolayı idama mahkum oldu. Lozan Anlaşması'ndan sonra da 150'lik listeye dahil edildi. Bunun üzerine önce Mısır'a sonra da Ürdün'e giden Ethem Bey buradaki Kafkas göçmenleri arasında sessizce yaşadı. Kardeşlerinin aksine, 150'liklerin affından sonra da Türkiye'ye dönmedi. 1948 yılında Amman'da öldü ve bir Çerkes mezarlığına gömüldü.

Padişah 6. Mehmet Vahdettin'in maiyeti
1. Kiraz Hamdi - Yaver-i Has
2. Zeki - Hademe-i Hassa Kumandanı
3. Kayserili Şaban Ağa - Hazine-i Hassa Müfettişi
4. Şükrü - Tütüncübaşı
5. Şerkarin Yaver
6. Yaverandan Erkan-ı Harp Miralay Tahir
7. Seryaver Avni
8. Eski Hazine-i Hassa Müdürü ve Defter-i Hakani Emini Refik

Kuvve-i İnzibatiye'ye dahil kabine üyeleri
9. Ürgüplü Mustafa Sabri Efendi - eski Şeyhülislam
10. Ali Rüşdi - eski Adliye Nazırı
11. Cemal Artin - eski Ziraat ve Ticaret Nazırı Cemal
12. Cakacı Hamdi Paşa - eski Bahriye Nazırı
13. Rumbeyoğlu Fahrettin - eski Maarif Nazırı
14. Kızılhançerli Remzi - eski Ziraat ve Ticaret Nazırı

Sevr Anlaşması'nı imzalayanlar
15. Hadi Paşa - eski Maarif Nazırı
16. Rıza Tevfik Bölükbaşı - Şura-yı Devlet eski Reisi
17. Reşat Halis - Bern eski sefiri

Kuvve-i İnzibatiye'ye dahil kabine üyeleri
18. Süleyman Şefik Paşa - Kuva-i İnzibatiye Başkumandanı
19. Bulgar Tahsin - Şefik Paşa'nın yaveri, süvari yüzbaşısı
20. Miralay Ahmet Refik - Kuvve-i İnzibatiye Erkan-ı Harbiye Reisi
21. Tarık Mümtaz - Kuvve-i İnzibatiye Mitralyöz kumandanı ve Damat Ferit Paşa’nın yaveri
22. Ali Nadir Paşa - Kuvve-i İnzibatiye Kumandanlarından İzmir Kolordusu Kumandanı
23. Kaymakam Fettah - Kuvve-i İnzibatiye mensuplarından ve Nemrut Mustafa Divanı Harp üyesi
24. Çopur Hakkı - Kuvve-i İnzibatiye mensuplarından

Mülkiye ve Askeriyeden
25. Gümülcineli İsmail - eski Bursa Valisi
26. Konyalı Zeynelabidin - ayandan
27. Fanizade Mesut - eski Cebelibereket (Osmaniye) Mutasarrıfı
28. Miralay Sadık - Hürriyet ve İtilaf Fırkası lideri
29. Bedirhani Halil Rahmi - eski Malatya Mutasarrıfı
30. Giritli Hüsnü - eski Manisa Mutasarrıfı
31. Nemrut Mustafa - eski Divan-ı Harp Reisi
32. Hulusi - Uşak Belediye Reisi
33. Hain Mustafa - eski Adapazarı Kaymakamı
34. Hafız Ahmet - eski Tekirdağ Müftüsü
35. Sabit - eski Afyonkarahisar Mutasarrıfı
36. Celal Kadri - eski Gaziantep Mutasarrıfı
37. Adanalı Zeynelabidin - Hürriyet ve İtilaf Katibi Umumisi
38. Vasfi Hoca - Mülga Eski Evkaf Nazırı
39. Ali Galip - eski Harput Vali Vekili
40. Ömer Fevzi - eski Bursa Müftüsü
41. Ahmet Asım - eski İzmir Kadı Müşaviri
42. Natık - eski İstanbul Muhafızı
43. Adil - eski Dahiliye Nazırı
44. Mehmet Ali - eski Dahiliye Nazırı
45. Salim Mirimiran - eski Edirne Valisi ve Şehremini Vekili
46. Hoca Rasihzade İbrahim - Kütahya’da Yunanlılara Mutasarrıflık etmiştir
47. Abdurrahman - Adana’da Fransız işgalinde Vekillik etmiştir
48. Ömer Fevzi - eski Şarkikarahisar mebusu
49. Adil - Mülazım, işkenceci namıyla maruf
50. Refik - Mülazım, işkenceci namıyla maruf
51. Şerif - eski Kırkağaç Kaymakamı
52. Mahmut Mahir - eski Çanakkale Mutasarrıfı
53. Emin - eski İstanbul Merkez Kumandanı
54. Sadullah Sami - eski Kilis Kaymakamı
55. Osman Nuri - Bolu Mutasarrıfı ve Dahiliye Nezareti eski Dava Vekili

Çerkes Ethem ve avanesi
56. Çerkes Ethem
57. Çerkes Reşit Bey - Çerkes Ethem'in kardeşi
58. Çerkes Tevfik Bey - Çerkes Ethem'in kardeşi
59. Eşref Kuşçubaşı
60. Hacı Sami - Eşref Kuşçubaşı'nın kardeşi
61. İzmirli Küçük Ethem - yüzbaşı, eski Akhisar kaymakamı
62. Düzceli Mehmetoğlu Sami
63. Burhaniyeli Halil İbrahim
64. Susurluk'tan Demirkapılı Hacı Ahmet

Çerkes Kongresi'ne murahhas olarak iştirak edenler
65. Hendek kazasının Sümbüllü köyünden Bağ Osman
66. İbrahim Hakkı - eski İzmir Mutasarrıfı
67. Sait Beraev
68. Tahir Berzek
69. Adapazarı'nın Harmantepe köyünden Maan Şirin
70. Söke Ereğlisi'nin Teke köyünden Kocaömeroğlu Hüseyin
71. Adapazarı'nın Talustanbey köyünden Bağ Kamil
72. Hamte Ahmet
73. Maan Ali
74. Kirmastı'nın Karaosman köyünden Harun Reşit
75. Eskişehirli Hızır Hoca
76. Bigalı Nuri Bey oğlu İsa
77. Adapazarı'nın Şahinbey köyünden Lampat Yakup
78. Gönen'in Bayramiç köyünden Kumpat Hafız Sait
79. Sait - İzmirli davavekili
80. Şamlı Ahmet Nuri

Polisler
81. Tahsin - İstanbul Polis eski Müdürü
82. Kemal - İstanbul Polis eski Müdür Muavini
83. Ispartalı Kemal - Emniyetiumumiye Müdür Muavini
84. Hafız Sait - İstanbul Polis Müdüriyeti Birinci Kısım eski Başmemuru
85. Şeref - İstanbul Polis Müdüriyeti Birinci Şube eski müdürü
86. Hacı Kemal - Arnavutköy Merkez eski Memuru
87. Nedim - Şişli Komiseri
88. Fuat - eski İzmir Merkez Memuru, Edirne Polis Müdürü ve Yalova Kaymakamı
89. Yolgeçenli Yusuf - Adana’da Polis Memuru
90. Sakallı Cemil - Unkapanı Merkez Eski Memuru
91. Mazlum - Büyükdere Merkez eski Memuru
92. Fuat - Beyoğlu eski İkinci Komiseri

Gazeteciler
93. Mevlanzade Rıfat - Serbesti Gazetesi sahibi, Hürriyet ve İtilaf üyesi
94. Sait Molla - Türkçe İstanbul Gazetesi sahibi
95. İzmirli Hafız İsmail - İzmir Müsavat Gazetesi sahibi ve eski muharriri, Darülhikmet üyesi
96. Refik Halit Karay - Aydede Gazetesi sahibi ve Posta Telgraf eski Müdür-ü Umumisi
97. Bahriyeli Ali Kemal - Bandırma Adalet Gazetesi sahibi
98. Neyir Mustafa - Edirne’de Teemin ve Elyevm, Selanik Hakikat Gazetesi sahibi
99. Ferit - Köylü Gazetesi eski muharriri
100. Refii Cevat Ulunay - Alemdar Gazetesi sahibi
101. Pehlivan Kadri - Alemdar Gazetesi sahibi
102. Fanizade Ali İlmi - Adana Ferda Gazetesi sahibi
103. Trabzonlu Ömer Fevzi - Balıkesir İrşad Gazetesi sahiplerinden
104. Hasan Sadık - Halep Doğru Yol Gazetesi sahibi
105. İzmirli Refet - Köylü Gazetesi sahibi ve müdürü

Diğer şahıslar
106. Tarsuslu Kamilpaşazade Selami
107. Tarsuslu Kamilpaşazade Kemal
108. Süleymaniyeli Kürt Hakkı
109. İbrahim Sabri - Şeyhülislam Mustafa Sabri Hocanın oğlu
110. Bursalı Cemil - Fabrikatör
111. Çerkes Ragıp - meşhur İngiliz casusu
112. Haçinli Kazak Hasan - Fransız işgalinde zabit
113. Süngülü Davut - eşkıya reisi
114. Binbaşı Çerkes Bekir
115. Necip - Fabrikatör Bursalı Cemil’in kayınbiraderi
116. Ahmet Hulusi - İzmir eski Umur-u İslamiye Müfettişi
117. Uşaklı Madanoğlu Mustafa
118. Gönen’in Tuzakçı köyünden Yusuf oğlu Remzi
119. Gönen’in Bayramiç köyünden Hacı Kasım Oğlu Zühtü
120. Gönen’in Balcı köyünden Kocagözün Osman oğlu Şakir
121. Gönen’in Muratlar köyünden Koç Mehmet oğlu Koç Ali
122. Gönen’in Ayvacık köyünden Mehmet oğlu Aziz
123. Gönen’in Keçeler köyünden Bağcılı Ahmet oğlu Osman
124. Susurluk Yıldız köyünden Molla Süleyman oğlu İzzet
125. Gönen’in Muratlar köyünden Hüseyin oğlu Kazım
126. Gönen’in Balcı köyünden Bekir oğlu Arap Mahmut
127. Gönen’in Rüstem köyünden Gardiyan Yusuf
128. Gönen’in Balcı köyünden Ömer oğlu Eyüp
129. Gönen’in Keçeler köyünden Talustan oğlu İbrahim Çavuş
130. Gönen’in Balcı köyünden Topallı Şerif oğlu İbrahim
131. Gönen’in Keçeler köyünden Topal Ömer oğlu İdris
132. Manyas’ın Bolcaağaç köyünden Kurhoğlu İsmail
133. Gönen’in Keçeler köyünden Muhtar Hacı oğlu İshak
134. Marmara'nın Kayapınar köyünden Yusuf oğlu İshak
135. Manyas’ın Kızlık köyünden Ali Bey oğlu Sabit
136. Gönen’in Balcı köyünden Veli oğlu Selim
137. Gönen’in Çerkes Mahallesi’nden Makinacı Mehmet oğlu Osman
138. Manyas'ın Değirmenboğazı köyünden Kadir oğlu Kamil
139. Gönen’in Keçidere köyünden Hüseyin oğlu Galip
140. Manyas'ın Hacıyakup köyünden Çerkes Sait oğlu Salih
141. Manyas’ın Hacıyakup köyünden Maktul Şevket’in biraderi İsmail
142. Gönen’in Keçeler köyünden Abdullah oğlu Deli Kasım
143. Gönen’in Çerkes Mahallesi’nden Hasan Onbaşı oğlu Kemal
144. Manyas’ın Değirmenboğazı köyünden Kadir oğlu Kamil’in biraderi Kazım Efe
145. Gönen’in Kızlık köyünden Pallaçoğlu Kemal
146. Gönen’in Keçeler köyünden Tuğoğlu Mehmet

"Bekir bey merhaba,

Hani meşhur bir hikaye vardır. Bir vaka anlatmışlar da dinleyen adam A oğlum demiş, Ben bu hikayenin neresini düzelteyim? Söylediğin Peygamber Hz. Süleyman değil, Hz. İbrahim olacak. Kurban etmeye kızını değil oğlunu adamış. Oğlunun adı İsrafil değil İsmail. İsmail'in canını kurtarmak için gelen meleğin adı Azrail değil Cebrail. Gökten inen kurban keçi değil koyun...



Sizin yazınızda buna dönmüş.
Tolga Karel, zaman, olay ve şahısları karıştırmış ve siz de hiç fark etmemişsiniz.
Stalin ve Marks'ı çağdaş yapması bile sizi uyandıramamış ve üstelik Karl Marks olmak istiyorum diyerek sazanlık yapmışsınız. Çerkeslerin bahsedilen sürgün tarihi -öncesi ve sonrasıyla- 1864'dür; yani dönem Çarlık zamanıdır.
Ve o zaman Stalin daha doğmamıştır bile.
Stalin döneminde yurtlarından sürlenler ise 1944 yılında Çeçen-İnguşlar, Karaçaylar, Kırımlılar, Ahıskalılar v.d. bazı halklardır.
Ama gemilerle değil, vagonlarla;
Sınır dışına Türkiye'ye değil, Sovyetler içinde Sibirya ve Kazakistan'a sürülmüşlerdir...
Çar döneminde Sovyet Yönetimi çok büyük baskı kuruyor Çerkezler üzerinde demişsiniz.
Bu bir ok attım kebap oldu darbı meseline dönmüş bu iş. Çar döneminde Sovyet yönetimini... Nasıl tevil edeceğinizi çok merak ediyorum doğrusu.
Sonra, Kafkasya'da doğmuş, orada büyümüş o dönemin Çerkezlerinin anavatanı nasıl Türkiye oluyor o da izaha muhtaç bir başka konu.
Hamallık yaparak ölen Çerkez Başkanı öğrenmek isterdik doğrusu, keşke ismini yazsaydınız. Pşimaho Kotse'yse adı geçen kişi (ki Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti'nin 2. Devlet Başkanıdır) 1920'li yıllardan bahsediyorsunuz. Türkiye'de yoksulluk çekti ama hamallığını bilmiyorum. Tahsiline (hukuk) ve kariyerine uymayan bir şekilde önce bir çuval fabrikasında ve sonra da devlet işinde basit bir görevde çalıştı ve emekli oldu.
Son olarak sizi hayal kırıklığına uğratacağım ama Stalin'in limanlara yığdığı Çerkezlerin yaşadığı zulümlere şahitlik eden gazeteci Karl Marks olma ihtimaliniz sıfır.
Çünkü, Stalin 1879'da doğdu; Karl Marks 1883'de öldü. Bu iki ismi nasıl çağdaş kıldınız anlamak zor.
Ve daha sonrası ise Karl Marks'ın bahsedilen şekilde Kafkasya'daki olaylara doğrudan bir tanıklığı yok.
Karl Marks'ın sadece Kafkas halklarının mücadelesini öven Avrupa'da oturarak yazdığı bir kaç yazısı var.
Velhasıl Tolga Karel Uçmuş, siz de çanak tutmuşsunuz.
...
Bu tür yazıları uçan kuş basitliğinde çalakalem yazmanız, size o köşeyi verenlere ve o gazeteyi alanlara ciddi bir saygısızlık.
En büyük kitaplık internet ve o da elinizin altında, iki dakika araştırsanız ne var.
Şimdi söyleyin kim sizin projenizi ciddiye alır.
Birazcık ciddiyet.

Erol Karayel"

Yorumlar yazarlarına aittir. İçeriklerinden biz sorumlu tutulamayız.

İnsanları ölçermisiniz, yoksa İnsanları mengene anlamında sıkıştırırmısınız. Kumpas bir tür oyun neticesinde kurulan bir tezgah anlamınada gelebilir. Kullanış biçimi burada çok önmelidir. Ben bunları yazar ve düşünürken bugün Yeni Şafak Gazetesi'nde Yasin DOĞAN'da benim düşündüğümün hemen hemen aynısını düşünmüş ve kaleme almış. Onun bu güzel yazısını canı gönülden paylaşıyor ve de burada yayınlıyorum. Katılan katılır. Katılmayan kendi bilir. Bu konuda fikri olanlarada açığız.