Bölümler
|
Fatma Gül SÖNMEZ |
|
Murat ÖZDEN |
|
Vahdet ŞAHAL |
|
Ergün GÜLDAL |
|
Recep ŞEREF |
|
Murat Ufuk KARAERKEK |
|
Наже Берк |
|
Seyahatnâmem EvliyaÇerkesi 1эулый щэрджэс |
Türkçe unutsam bile "önemi yok", "patlayan şeker", "danaya girelim" unutamam galiba.
Onların ülkesinde danaya kurtlar değil,Türkler giriyorlar.
(Seyehâtnamem)
ZEXES GECESİ VE İÇ MUHASEBE
hatiaqo gönderdi. |
08 Kasım 2009
|
Humeyra Aksoy
Yine uzun yaz geceleri ve sabaha kadar süren bir düğün. Bütün gençler yorgun ama hem delikanlılığının hem de Çerkes olmanın verdiği enerji hala yüzlerinden okunmakta. Düğün parmak oyunuyla kapatılıyor ve hep birlikte zexese geçileceğini bildiriyor gençlerden biri yüksek sesle. Evi en uygun olan kızın evi seçiliyor. Gençler bölük bölük toplantı evine doğru yola koyuluyorlar. Ev sahibi evin bütün odalarını açıyor nerdeyse. Herkes düğünün verdiği yorgunlukla oturacak bir yer arıyor. Köyün gençleri misafirlerle tek tek ilgilenmeye çalışıyor. Kaşenler için rahat oturabilecekleri yerler ayarlanıyor. Yeni kaşen olacak çiftlerin arasını bulmaya çalışıyorlar bir taraftan. Evin içinde tuhaf bir koşuşturmaca ve uğultu var. Gençlerin düğün sırasında gizlice çamlığa kaçarak yudumladığı içki kokusunu hisseder gibi oluyorum. Bende kendime bir yer buluyorum ve uzun süredir görmediğim köydeki bir kaç arkadaşımla sohbete dalıyorum. Ancak bu gece hiç konuşmak gelmiyor içimden gözlemlemek istiyorum, sadece susmak ve izlemek. Yüksek sesle atılan kahkahalar ve kızların anlam veremediğim çığlığıyla irkiliyorum. Odada her kafadan ayrı bir ses çıkıyor. Ortak bir sohbet yok. Herkes gruplaşmış, kimi gençler kavgalı yada küs. Fısıltıyla yapılmaya çalışılan dedikodular hemen anlaşılıyor. Saatin epey ilerlemiş olduğunu fark ediyorum. Ev sahibinin getirdiği demli çayla dağılıyor uykum ve ilk gittiğim zexesi hatırlıyorum.
Sanırım orta okula gidiyordum. Teyzemlerin peşinde nereye gittiğimin bile farkında olmadan ilk toplantıma katılmıştım. Sanki o zamanlar kızlarda erkeklerde daha edeple otururlardı zexeslerde. Herkes daha Çerkes daha bir saygılı gelirdi bana. Teyzemi kaşeniyle otururken izlemiştim o küçük boyuma rağmen. Aralarında ki mesafe daha bir uzak gelmişti şimdi. Toplantıdan sonra ayaklarının uyuşmasına rağmen kıpırdamamak için verdiği mücadeleyi anlamsız gözlerle dinlemiştim teyzemden. İkisinin yüzünde de utanmayla karışık hisler. Teyzemin yanakları al al. Doğru düzgün konuşmuyorlar bile genelde susuyorlar. Teyzemin bir çok kaşeni vardı biliyordum ama o gece konuştuğu kişi sanki daha bir başkaydı kendisi için. İçeride uğultu yok. Sadece kısık bir sesle açılan arabesk şarkı duyuluyor. Herkesin katıldığı ve benimde o yaşlarda en çok sevdiğim oyunlar oynanıyor.
O gürültülü zexes ortamında nedense bunları hatırlamıştım. Odada kız erkek sigara içmeyen yok gibi. İçmeyenlerse kimsenin umurunda değil zaten. Ayaklarını uzatıp bayanlarla sohbet edenlere ve seviyesiz el kol şakaları yapanlara takılıyor gözüm. Sanki eskiyle bir bağ bulmaya çalışır gibi bütün odayı süzüyorum. Kaşenler arasında ki mesafenin ne kadar azaldığını ve yüzlerdeki o mahcup ifadeyi kaybettiklerini fark ediyorum. Yüksek sesle çalan müzik yeni çıkan bir pop şarkıcısına ait. Çerkes gençlerinin sohbetlerinin ana konusu yaklaşan düğün ve şenlikler. Kızların çoğu bol makyajlı ve pantolonlu hatta odada etek giyen iki kız olduğumuzu fark ediyorum. Sigara dumanından kahveye dönen odayı havalandırmak için pencere açılıyor. Odadaki gençlerin çoğu şehirde yaşıyor, bazıları da üniversite okuyor. Düğünden düğüne uğradıkları köyde yaşayan gençte kalmadı nerdeyse onlarında kim olduğu çok rahat anlaşılıyor. Kapı sık sık çalınıyor düğün sonrasında dağılan gençler yavaş yavaş geliyorlar. Hemen hemen herkes birbirini tanıyor, uzaktan yakından akrabalar var. Zaten kimin kiminle kaşen olduğu en hızlı yayılan haberdir köylerde.
Odanın bir köşesinde uzaktan akrabam olan ve geçen ay başka biriyle konuştuğunu gördüğüm ablanın şimdi, ilk defa gördüğüm başka biriyle koyu sohbeti dikkatimi çekiyor. Aslında evleneceklerine dair dedikodular ne kadar da çok konuşulmuştu. Demek ki ayrılmışlardı. Bir anda kapıdan içeri giren abiyi fark ettim. Kız kardeşi onunla aynı toplantı odasında bulunmaktan rahatsız olmamıştı çünkü dışarı çıkmadı bende tuhaf tuhaf suratına baktım. Oydu işte buda ablanın eski kaşeniydi. Gözlerim ablaya çevrildi hemen ama sanki benden başka kimse fark etmemişti bu durumu. Sanırım artık alışılmış bir durumdu bu Çerkeslerde, yakın arkadaşlar birbirlerinin eski kaşenleriyle rahatlıkla konuşabiliyorlardı. Eski kaşenler aynı ortamda oturabiliyorlardı. Evlendikten sonra düğünlerde yada sokakta karşılaştıkları eski kaşenleri kimseyi rahatsız etmiyordu. Oysa teyzem yıllar sonra çok yanlış yapmışız demişti bana. Yüzünde pişmanlık belirtisi vardı. Onca kaşenimiz oldu ama hiçbiriyle evlenemedik işte demişti. Kısmette ne varsa o öteye geçilmiyor. Abi sanki onları görmek istemezmişçesine duvara verdi sırtını, arkadaşlarıyla sohbete daldı. Birbirlerini gördüklerinde ne hissettiklerini merak etmiştim. Ablanın yüzüne dikkatle baktım sanki bir ay öncesinde belkide evlilik hayali kurduğu eski kaşenine ait his kırıntıları arar gibiydim. Ama nafile..... İlk defa o gece içinde bulunduğum ortamı sorgulamıştım. Eskiyi düşünmüş ve kimse kabul etmese de değişmeye yüz tutan xabzeyi fark ettim.
Çerkes olmamıza rağmen Çerkeslikle çelişen yanlarımız olduğunu gördüm. Yaşattığımızı düşündüğümüz kültürümüzün derinden ve sessizce yozlaşmasına şahit oldum. Kendimde dahil olmak üzere herkesi suçladım. Acaba şuan bu odada bulunan kaç kişi nerden geldiğimizi, ne olduğumuzu ve nereye gittiğimizin farkındaydı ? Milletimizin sorunları için kaç kişinin çözüm önerisi vardı ? Kaçımız tarihimizi anlatan bir kitabın sayfalarına dokunmuştuk? Odaya dolan sigara dumanı yüzünden mi yoksa geleceğe dair içimi kaplayan hüzün bulutu mu bilmiyorum, gözlerim bulanmıştı.
Ve aslında gecenin benim üzerimdeki en kalıcı etkisi o an gerçekleşmişti. En yanık sesiyle minarelerden yükselen sabah ezanını duydum. Köyün üç minaresinden yükselen, felaha çağıran ancak bu odanın duvarlarına çarpıp sessizliğe dönüşen çağrı. Gerçek sevgiye, dertlerin çözüm kaynağına davet eden, işte ben burdayım neden beni başka yerlerde arıyorsunuz diye haykıran bir çığlık olmuştu nerdeyse EZAN SESİ. Yada bana öyle geldi bilmiyorum. İçimde her şeyden kaçıp en huzurlu yere gitmeyi isteyen vicdanımın çırpınışlarıyla başım önde çıktım odadan. Sohbetin yüksek sesinden yada bastıran uykudan dolayı bu sesi fark edemeyen bir çok soydaşımı geride bıraktığım için, içimi engel olamadığım bir suçluluk duygusu kaplıyordı... O gece kendimce yaptığım bu iç muhasebe ve aslında olması gerekenleri fark ettiren ALLAH’ ıma ne kadar şükür etsem azıdır biliyorum..............
KAFKASYA
kafkasya@muslumancerkes.com
Yine uzun yaz geceleri ve sabaha kadar süren bir düğün. Bütün gençler yorgun ama hem delikanlılığının hem de Çerkes olmanın verdiği enerji hala yüzlerinden okunmakta. Düğün parmak oyunuyla kapatılıyor ve hep birlikte zexese geçileceğini bildiriyor gençlerden biri yüksek sesle. Evi en uygun olan kızın evi seçiliyor. Gençler bölük bölük toplantı evine doğru yola koyuluyorlar. Ev sahibi evin bütün odalarını açıyor nerdeyse. Herkes düğünün verdiği yorgunlukla oturacak bir yer arıyor. Köyün gençleri misafirlerle tek tek ilgilenmeye çalışıyor. Kaşenler için rahat oturabilecekleri yerler ayarlanıyor. Yeni kaşen olacak çiftlerin arasını bulmaya çalışıyorlar bir taraftan. Evin içinde tuhaf bir koşuşturmaca ve uğultu var. Gençlerin düğün sırasında gizlice çamlığa kaçarak yudumladığı içki kokusunu hisseder gibi oluyorum. Bende kendime bir yer buluyorum ve uzun süredir görmediğim köydeki bir kaç arkadaşımla sohbete dalıyorum. Ancak bu gece hiç konuşmak gelmiyor içimden gözlemlemek istiyorum, sadece susmak ve izlemek. Yüksek sesle atılan kahkahalar ve kızların anlam veremediğim çığlığıyla irkiliyorum. Odada her kafadan ayrı bir ses çıkıyor. Ortak bir sohbet yok. Herkes gruplaşmış, kimi gençler kavgalı yada küs. Fısıltıyla yapılmaya çalışılan dedikodular hemen anlaşılıyor. Saatin epey ilerlemiş olduğunu fark ediyorum. Ev sahibinin getirdiği demli çayla dağılıyor uykum ve ilk gittiğim zexesi hatırlıyorum.
Sanırım orta okula gidiyordum. Teyzemlerin peşinde nereye gittiğimin bile farkında olmadan ilk toplantıma katılmıştım. Sanki o zamanlar kızlarda erkeklerde daha edeple otururlardı zexeslerde. Herkes daha Çerkes daha bir saygılı gelirdi bana. Teyzemi kaşeniyle otururken izlemiştim o küçük boyuma rağmen. Aralarında ki mesafe daha bir uzak gelmişti şimdi. Toplantıdan sonra ayaklarının uyuşmasına rağmen kıpırdamamak için verdiği mücadeleyi anlamsız gözlerle dinlemiştim teyzemden. İkisinin yüzünde de utanmayla karışık hisler. Teyzemin yanakları al al. Doğru düzgün konuşmuyorlar bile genelde susuyorlar. Teyzemin bir çok kaşeni vardı biliyordum ama o gece konuştuğu kişi sanki daha bir başkaydı kendisi için. İçeride uğultu yok. Sadece kısık bir sesle açılan arabesk şarkı duyuluyor. Herkesin katıldığı ve benimde o yaşlarda en çok sevdiğim oyunlar oynanıyor. O gürültülü zexes ortamında nedense bunları hatırlamıştım. Odada kız erkek sigara içmeyen yok gibi. İçmeyenlerse kimsenin umurunda değil zaten. Ayaklarını uzatıp bayanlarla sohbet edenlere ve seviyesiz el kol şakaları yapanlara takılıyor gözüm. Sanki eskiyle bir bağ bulmaya çalışır gibi bütün odayı süzüyorum. Kaşenler arasında ki mesafenin ne kadar azaldığını ve yüzlerdeki o mahcup ifadeyi kaybettiklerini fark ediyorum. Yüksek sesle çalan müzik yeni çıkan bir pop şarkıcısına ait. Çerkes gençlerinin sohbetlerinin ana konusu yaklaşan düğün ve şenlikler. Kızların çoğu bol makyajlı ve pantolonlu hatta odada etek giyen iki kız olduğumuzu fark ediyorum. Sigara dumanından kahveye dönen odayı havalandırmak için pencere açılıyor. Odadaki gençlerin çoğu şehirde yaşıyor, bazıları da üniversite okuyor. Düğünden düğüne uğradıkları köyde yaşayan gençte kalmadı nerdeyse onlarında kim olduğu çok rahat anlaşılıyor. Kapı sık sık çalınıyor düğün sonrasında dağılan gençler yavaş yavaş geliyorlar. Hemen hemen herkes birbirini tanıyor, uzaktan yakından akrabalar var. Zaten kimin kiminle kaşen olduğu en hızlı yayılan haberdir köylerde.
Odanın bir köşesinde uzaktan akrabam olan ve geçen ay başka biriyle konuştuğunu gördüğüm ablanın şimdi, ilk defa gördüğüm başka biriyle koyu sohbeti dikkatimi çekiyor. Aslında evleneceklerine dair dedikodular ne kadar da çok konuşulmuştu. Demek ki ayrılmışlardı. Bir anda kapıdan içeri giren abiyi fark ettim. Kız kardeşi onunla aynı toplantı odasında bulunmaktan rahatsız olmamıştı çünkü dışarı çıkmadı bende tuhaf tuhaf suratına baktım. Oydu işte buda ablanın eski kaşeniydi. Gözlerim ablaya çevrildi hemen ama sanki benden başka kimse fark etmemişti bu durumu. Sanırım artık alışılmış bir durumdu bu Çerkeslerde, yakın arkadaşlar birbirlerinin eski kaşenleriyle rahatlıkla konuşabiliyorlardı. Eski kaşenler aynı ortamda oturabiliyorlardı. Evlendikten sonra düğünlerde yada sokakta karşılaştıkları eski kaşenleri kimseyi rahatsız etmiyordu. Oysa teyzem yıllar sonra çok yanlış yapmışız demişti bana. Yüzünde pişmanlık belirtisi vardı. Onca kaşenimiz oldu ama hiçbiriyle evlenemedik işte demişti. Kısmette ne varsa o öteye geçilmiyor. Abi sanki onları görmek istemezmişçesine duvara verdi sırtını, arkadaşlarıyla sohbete daldı. Birbirlerini gördüklerinde ne hissettiklerini merak etmiştim. Ablanın yüzüne dikkatle baktım sanki bir ay öncesinde belkide evlilik hayali kurduğu eski kaşenine ait his kırıntıları arar gibiydim. Ama nafile..... İlk defa o gece içinde bulunduğum ortamı sorgulamıştım. Eskiyi düşünmüş ve kimse kabul etmese de değişmeye yüz tutan xabzeyi fark ettim.
Çerkes olmamıza rağmen Çerkeslikle çelişen yanlarımız olduğunu gördüm. Yaşattığımızı düşündüğümüz kültürümüzün derinden ve sessizce yozlaşmasına şahit oldum. Kendimde dahil olmak üzere herkesi suçladım. Acaba şuan bu odada bulunan kaç kişi nerden geldiğimizi, ne olduğumuzu ve nereye gittiğimizin farkındaydı ? Milletimizin sorunları için kaç kişinin çözüm önerisi vardı ? Kaçımız tarihimizi anlatan bir kitabın sayfalarına dokunmuştuk? Odaya dolan sigara dumanı yüzünden mi yoksa geleceğe dair içimi kaplayan hüzün bulutu mu bilmiyorum, gözlerim bulanmıştı.
Ve aslında gecenin benim üzerimdeki en kalıcı etkisi o an gerçekleşmişti. En yanık sesiyle minarelerden yükselen sabah ezanını duydum. Köyün üç minaresinden yükselen, felaha çağıran ancak bu odanın duvarlarına çarpıp sessizliğe dönüşen çağrı. Gerçek sevgiye, dertlerin çözüm kaynağına davet eden, işte ben burdayım neden beni başka yerlerde arıyorsunuz diye haykıran bir çığlık olmuştu nerdeyse EZAN SESİ. Yada bana öyle geldi bilmiyorum. İçimde her şeyden kaçıp en huzurlu yere gitmeyi isteyen vicdanımın çırpınışlarıyla başım önde çıktım odadan. Sohbetin yüksek sesinden yada bastıran uykudan dolayı bu sesi fark edemeyen bir çok soydaşımı geride bıraktığım için, içimi engel olamadığım bir suçluluk duygusu kaplıyordı... O gece kendimce yaptığım bu iç muhasebe ve aslında olması gerekenleri fark ettiren ALLAH’ ıma ne kadar şükür etsem azıdır biliyorum..............
KAFKASYA
kafkasya@muslumancerkes.com
Gelen Yorumlar
Toplam 6 yorum,
1-6 arası gösteriliyor, yeni tarihliler sonda.
EVET ÇOK GÜZEL BİR KONUYA TEMAS ETTİNİZ SİZ VE SİZİN GİBİ DÜŞÜNEN KARDEŞLERİMİZİ HEMŞEHRİLERİMİZİ YÜREKTEN KUTLUYORUM. BE VESİLE İLE SİZLERİ TANIDIĞIM İÇİNDE ÇOK MEMNUN OLDUM. SEVGİLERİMİ SAYGILARIMI GÖNÜLDEN KUTLUYORUM.
MAHMUT ATASEVEN eklemiş.
| 15 Temmuz 2010 Saat
17:49
Kol kırılır yen içinde kalır diye bir kelam vardır. Süslü cümlelerle bezenmeye çalışılmış bu tarz yazıları, ÇERKES olmayanlarında arama motorları sayesinde elbet okuyabileceklerini ve üstün özelliklerimizle övündüğümüz XABZEmize zarar getireceğini bir kez daha düşünmek gerek. Düşünürken de bu tarz yazıları internet ya da herhangi halka açık ortamlarda dillendirmememiz gerekmekte. (Haklı olsak dahi) Bu tarz yazılar, parmak bastığınız hoş olmayan bu olaylar kadar hoş değildir. SAYGILAR
ADIGE eklemiş.
| 19 Ağustos 2010 Saat
05:26
evet zaman içinde asimile olunduğuna inanıyor ve herkesin kendini dünya zevklerine kaptırdığına inanıyorum..göç olan yerlerde bu işler çok berbatça olur..Araplarda Göç olmadığı için göreneklerine bağlıdır ama Türkiye de her kes köyden şehire şehirden dış ülkelere ordan oraya olunca Utannma da kalkıyor zaman içerisine .....
cade cihangir eklemiş.
| 20 Ağustos 2010 Saat
11:11
çok teşekkürler... doğruya ne denir bizler Türkleştik mi yoks asimile mi olduk yoksa bizde mi kapıldık rüzgara...
cade cihangir eklemiş.
| 20 Ağustos 2010 Saat
11:15
Sayın ADİGE'nin yorumunu haklı buluyorum. Makyajlı, Pantolonlu kızlarmış. İşte Mahalle baskısı (Sanalda). Aslında Bu yazı SEĞES'e tümden karşı kesimin eleştrisel yüklenişi. Efendim Ülkemiz gençliği dahi Seğes geleneğini yakaladı 21'inci yüz yılda. Bizlerden (Çerkezlerden) binlerce yıl sonra belki. Ebeveynleri bizim Ebeveynlerimizin hoş görüsünüde ancak binlerce yıl sonra edindiler. Kimse Ninelerimizin, Dedelerimizin, Anne, Babalarımızın, hatta bizim yıllarımızın Seğeslerini beklemesin, hayat ileri doğru gidiyor. Ama ben de bir şey hayel ediyorum. Keşke Dedelerimiz, Babalarımız hatta,o yıllar kısım kısım bazı köylerde olduğu gibi (Henüz Asimile olmamış) benim gençlik yıllarımdaki gibi Seğesler anadilde olsa da bu Kızımızın anlattığı şekilde Seğeslerimiz vuku bulsa keşke.
decenqua eklemiş.
| 21 Ekim 2010 Saat
23:04
Araplarda Göç olmadığı için göreneklerine ---------------------------------------------------------------- Göç etmeden Oldukları yerlerde Asimile olmuyorlarmı. Global Kültür teknolojik, endüstriyel/sanayisel pazar tüketimi imkanlarıyla onları oldukları yerlerde dönüştürüyor (Asimile ediyor). Bak Aşk-ı Memnu Ortadoğu ülkelerinde fırtınalar estiriyormuş, yeni kuşağın etkileşimini bir düşünsene. Hal hareket, giyim kuşam, imaj mekır taklitleri oluşacak bir gün Arap insanlarında. Dönüşmek için bu filimdeki aktörler giyim kuşamlarıyla, hal, hareket özgürce davranışlarıyla taklit-i tercih sebebidir yeni kuşaklar da(yeni Nesil de). Veya diğer Türk Filimlerinin etkileşimi de aynı görevi yapmıyorlarmı? Avrupalılardan zaman zaman duyarız Türkiye Arap, Müslüman dünyasıyla aramızda önemli köprüdür diye. Bu ne demektir, yani bu köprü Arap ve Müslüman toplumunu Avrupa Medeniyetine dönüştürmek için geçiş koridorudur demek değilmi????
decenqua eklemiş.
| 11 Kasım 2010 Saat
11:37
Ara
|
Nurdan Merve VURAL |
 |
Son Yorumlar
Vurun Osmanlı’ya! (26)
MERAL OKAY İÇİN (1)
LEJEN XASE - 01 (1)
ÇERKES HASAN (3)
SAVRULMAK (2)
Çerkes Ethem (6)
Akl-ı Selim (4)
Çaresiz Kürtler (4)
Kafkasya bizim.. (2)
Ben Yazanım (2)
Siktirin Gidin Lan (27)
Son Eklenenler
Linkler
|
| |
