Kentlerin yaşanabilir  olup olmadıkları endekslerle ölçülmeye çalışılır. Yaşam endekslerinin Türkiye’de 40 yıla varan geçmişi var. DPT’de birkaç kez yapıldı. “Türkiye’nin Sorunlarına

Çözüm Konferansı”nda yaşam endeksi yayınlanmıştı.Marmara Üniversitesi’nden Prof.Dr.Gülay B. Kıroğlu’nun da  bu konuda güzel bir çalışması var. Ticaret Odası ve E. Üniversitesi

İİBF.’nin ortaklaşa düzenlediği “Kayseri Ekonomisi Sempozyumu”nda yaşam endeksiyle ilgili bir tebliğ sunulmuştu.

Yaşam endeksi iller sıralamasında Kayseri geçmişte ikinci 10 il içerisinde yeralıyordu.Yakın dönem çalışmalarda Kayseri üçüncü 10 il grubuna girmeye başladı.İllerin yaşanabilirliklerinin ölçüldüğü  en son çalışma ise CNBC-e Business tarafından yapıldı ve bu ay başında yayınlandı.

CNBC endeksinde 28 alt ve 6 ana gösterge kullanılmış. Ekonomi göstergesinin ağırlığı % 25.

Ekonomi göstergesi GSYİH (%25), kamu harcaması (%35), ortalama konut kirası, kişibaşına düşen araç ve konut sayıları (son üç göstergenin toplam ağırlığı % 30) alt göstergelerini kapsıyor.

Ana göstergelerden eğitimin ağırlığı % 20 olarak belirlenmiş.Eğitimin alt  göstergeleri: İlk ve

orta öğretim puanı (% 50) ve üniversite puanı (% 50).

Üçüncü ana gösterge sağlık başlığını taşıyor (% 20).Sağlığın iki  alt göstergesi var.Doktor ve yatak başına  düşen hasta sayıları(Ağırlıkla % 10, % 10).

Dördüncü temel gösterge güvenlikle ilgili.Ağırlığı % 15.Güvenliğin alr göstergeleri üç tane.

Bunlar, suç istatistikleri (%60) ve deprem risk puanı (% 40).

Önemli bir  gösterge olan kent hayatının CNBC endeksindeki ağırlığı % 12.Altı alt göstergeye ayrılıyor. Trafik (% 25), hava kalitesi (% 25), yeşil alan (% 15), kütüphane sayısı (% 10), spor puanı (% 15) ve kreş puanı (10).

Son endeksi ise kültür ve sanat başlıklı.Ağırlığı % 8.Dört alt göstergesi  bulunuyor.Müze, sinema, opera ve balenin ağırlıkları eşit olarak belirlenmiş.

Nasıl hazırlandığını özetlediğimiz CNBC endeksinde 81 il içerisinde Kayseri’nin yeri 37, 58 puanla 35’incilik olmuş.Yani;Kayseri’nin 10 üzerinden aldığı not  3,8 .Kayseri’nin aldığı not birçok kişiyi şaşırtmıştır, sanırım.

Yaklaşık 40 yıllık bir süreç içerisinde Kayseri kendisine neden 35. sırada yer bulmuştur?

Kayseri’nin ikinci 10’luk grup içerisinde olduğu dönemi biraz dikkatli incelendiğinde, Kayseri’nin yaşam standardı ile milli geliri arasında doğrusal bir ilişki olmadığı görülecek-

tir.Yani; Kayseri’de yaşam kalitesi yüksektir, ama, kentte bu ölçüde mal ve hizmet üretilmemektedir.O zaman şu soruya cevap bulunması gerekiyor: Kayseri geçmişte yüksek

yaşam seviyesine üretim gücüyle ulaşmadığına göre, hangi faktör Kayseri’yi yaşanabilir kılmıştır? Kayseri’ye şöyle bir bakıldığında makul bir cevap bulunabilir: Kayseri’de büyük

bir kamu yatırım stoğu vardır.Kayseri geçmişte merkezden hak ettiğinin üstünde kamu yatırımı almayı başarmıştı.

İller itibariyle milli gelir rakamları en son 2000’de yayınlandı.İllerin milli gelire katkıları belirli bir  takvime bağlı olarak hesaplanmıyor.Tahminlerimize göre, Kayseri’nin milli

gelir sıralamasındaki yeri değişmemiştir.Diğer illerdeki gelişmeleri aşan bir performans sergilenmediğini bilmeyen yok.Kayseri’nin  Türkiye milli gelirine katkısı % 1,22 oranında

devam ediyor.O zaman, Kayseri’nin yaşam kalitesini düşürecek tek faktör üzerinde durulmalıdır.Bu da, kamu harcamaları ve yatırımlarıdır.

Anlaşılıyor ki, Kayseri son yıllarda  kamudan daha az yatırım almıştır. Bu nedenle Kayseri’nin yaşam kalitesi sürekli düşmektedir.

Endeks tartışılabilir veya kamu yatırımları için Ankara’da para filan yok denebilir.Fakat; illerin gelişmelerinde hala kamu yatırımlarının ağırlığı devam ediyor ve Kayseri her geçen gün kaybediyor.Ekim 2008