KAYSERİ'NİN NÜFUS YAPISI
1927 yılında Türkiye’nin nüfusu 13.648.270’ken Kayseri’nin nüfusu 250.490’dı. 1927’de Kayseri bu nüfusla büyüklük sıralamasında 63 il arasında 19’uncuydu.2008 sonunda Türkiye’nin nüfusu 71.517.100’e, Kayseri’nin nüfusu 1.184.386’ya yükselmiştir. Bu gün Kayseri nüfus büyüklüğü açısından 81 il içerisinde 16’ncı sırada yer almaktadır (Tablo 1,2).
2008 yılı itibariyle Kayseri’nin ilçelerine bakıldığında en fazla nüfusa sahip ilçe Melikgazi’dir.Melikgazi’yi Kocasinan, Talas, Develi ve Yahyalı takip etmektedir (Tablo 3, 4).
Kayseri’nin yüzölçümü 17.043 km2’dir ve Türkiye büyüklüğündeki payı % 2’dir. Kayseri’de kilometre kareye düşen insan sayısı 1927 yılında yaklaşık 18 kişiyken, 2000’de 62, 2008’de 69 kişiye yükselmiştir.
Melikgazi nüfus yoğunluğu en yüksek ilçedir. Kocasinan, Talas, Hacılar, Develi, Sarıoğlan kilometre kareye düşen kişi sayısı açısından Melikgazi’yi takip etmektedirler.
Son 81 yılda Türkiye’nin nüfusu 5.24 kat, Kayseri’nin nüfusu 4.73 kat artmıştır. 1927-2008 döneminde Kayseri’nin nüfusu sürekli artış göstermiştir. İlde en yüksek yıllık nüfus artış hızı %o 38 ile 1927-1935 döneminde olmuştur. 2008’de yıllık nüfus artış hızı %o 16,56’dır.
1927 yılında Kayseri ülke nüfusu içinde % 1,835’lik bir paya sahipken, 2000 yılında % 1,563’lük, 2008’de % 1,656’lık bir paya sahiptir.Bu da, Kayseri’nin nüfus artış hızının ülke ortalamasından daha düşük olduğunu göstermektedir.
2008’de yıllık nüfus artış hızı en yüksek ilçe Özvatan’dır. Nüfus artış hızında ikinci sırada Sarıoğlan bulunmaktadır.Sarıoğlanı ise Talas, Hacılar, Akkışla ve İncesu izliyor. Artış hızı en düşük ilçe Yeşilhisar’dır.
1927 yılında % 24,1 olan kentte (il ve ilçe merkezlerinde) yaşayan nüfus payı sürekli artış göstererek 2000 yılında % 69.1, 2007 yılında % 76.84 ve 2008 yılında % 85.55 olmuştur.
Kayseri’de kentte yaşayan nüfus oranı ülke ortalamasına göre daha hızlı artmıştır. Kayseri’de 1985 yılına kadar köylerde yaşayan nüfus kentte yaşayan nüfustan daha fazlayken, 1985 yılından itibaren kent nüfusu köy nüfusundan fazla olmuştur.
Kentleşme oranları itibariyle ilçeler sıralandığında Melikgazi’nin, Kocasinan’ın, Hacılar’ın, Talas’ın, İncesu’nun ilk beşte yer aldığını görüyoruz.
1935 yılında Kayseri’de yaşayanların % 94’ü bu ilde doğanlardan oluşuyordu.bu oran 2000’de % 81,6’ya düşmüştü. Konuya nüfusa kayıtlı olunan il açısından yaklaşıldığında, 2007 yılı itibariyle Kayseri’de yaşayanların % 75,44’ünün Kayseri nüfusuna kayıtlı kişilerden oluştuğu görülmektedir (Tablo 5).
Kayseri nüfusuna kayıtlı olanların kent nüfusundaki paylarının azalması, ilin hala göç aldığının göstergesi olduğu kabul edilebilir.
2007’de Kayseri’de yaşayıp da başka illerin nüfusuna kayıtlı olan kişilerin % 5,42’si Sivaslı, % 4,17’si Yozgatlı, % 2,40’ı Nevşehirli, % 1,60’ı Kahramanmaraşlı, % 1,50’si Ağrılı ve % 1,21’i Adanalı’dır.
Kayseri nüfusuna kayıtlı olup da diğer illerde yaşayanlar ise 2007’de yaklaşık 1.290.000 kişidir. Görüldüğü gibi, Kayseri’dekinden daha fazla Kayserili diğer illerde yaşamaktadır. Diğer illerde yaşayan Kayserililerin % 10,65’i İstanbul’da, % 6,75’i Ankara’da, % 1,84’ü Antalya’da, % 1,49’u Adana’da, %1,45’i İzmir’de ve % 1,20’si Mersin’de bulunuyor (Tablo 6).
Kayseri’de 1927-1955 döneminde erkek nüfusun büyüklüğü kadın nüfustan daha az olmuştur. Kayseri’de, 1927 yılında her yüz kadın için 92 erkek bulunmaktayken, erkek nüfusun kadın nüfustan daha fazla artması nedeniyle 1960 yılında her yüz kadın için 101 erkek bulunuyordu. 1975 yılında 103’le en yüksek değerini bulan cinsiyet oranı 2000 yılında doğal dengeye yakındır ve yaklaşık 100’dür. Cinsiyet oranı 2007 ve 2008’de her yüz kadın için 101 erkektir.
Cinsiyet oranı Özvatan’da 93, Felahiye’de 94, Yeşilhisar’da 97, Hacılar’da 98, Kocasinan-Akkışla-Pınarbaşı-Bünyan ve Sarız’da 100, Melikgazi’de 101, Develi-İncesu-Sarıoğlan-Tomarza ve Yahyalı’da 102, öğrencilerin yoğun olduğu Talas’da 110’dur.
Cumhuriyetin kurulduğu yıllarda doğurganlık düzeyi çok yüksek olduğu için nüfus genç bir yaş yapısına sahipti. Kayseri’de 1935 yılında erkek nüfusun yarısı 16.6, kadın nüfusun yarısı 23.2 yaşından daha küçüktü.
Kayseri’de 1935-1975 yılları arasında erkek nüfusun ortanca (medyan) yaşı, yani erkek nüfus yaşları itibariyle sıralansa en ortadaki kişinin yaşı, önemli bir değişim göstermezken, kadın nüfusun ortanca yaşı sürekli azalmıştır. 1975 yılından sonra sürekli artma eğilimi gösteren ortanca yaş 2000 yılında erkekler için 24’e, kadınlar için 25’e yükselmiştir. Ortanca yaş 2007’de erkekler için 26.7, kadınlar için 27.4’dür.2008’de ise erkeklerde 26.8, kadınlarda 27.6’dır.
Ortanca yaşa bakılarak ilçelerin yaş yapısı hakkında şunlar söylenebilir: Kadınların ortanca yaşı daha büyüktür. Bünyan, Felahiye, Sarız ve özvatan’da kadın ve erkekler arasındaki fark yüksektir. Özvatan 35,02 ortanca yaş ile diğerlerine göre en yaşlı ilçedir.En genç nüfusa 25,14 ortanca yaş ile Tomarza ve Yahyalı sahiptir.
Kayseri’nin 1955 yılı nüfus piramidi incelendiğinde çocuk yaştakilerin (0-9 yaş) daha fazla olduğu görülmektedir (Grafik 1).Bu durum doğurganlık düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir. Yaşlı kuşaklardaki nüfus, her iki cinsiyet için de ölüm hızının bu yaşlarda yüksek olması nedeniyle hızla azalmıştır. Kadınlar erkeklere göre daha uzun yaşadıklarından ileri yaşlarda kadınların sayısı erkeklerin sayısından daha fazladır.Kayseri’nin 1955 yılı nüfus piramidi doğurganlık ve ölümün yüksek olduğu yaş yapısını yansıtır.1955 nüfus piramidinin bir başka özelliği de, ülke genelinde olduğu gibi, Cumhuriyet öncesi savaş döneminde doğan ve 1955 yılında “35-39 yaş grubunu oluşturan kuşağın, kendisinden daha genç ve yaşlı kuşaklardan daha az nüfusa sahip olmasıdır. Bu durum, savaş döneminde doğurganlık düzeyinin düşük olmasından kaynaklanmaktadır.
Kayseri’nin 2008 yılındaki nüfus piramidi 1955 yılının nüfus piramidine göre çok farklı bir yapı sergilemektedir (Grafik 2). 2008 yılındaki piramidin en önemli özelliği 15 yaşından küçük kuşakların nüfusunun azalmasıdır. Bu tip nüfus piramidi, doğum sayısının azaldığı zamanlarda görülmektedir. 2008 nüfus piramidinin bir diğer önemli özelliği de, ölüm oranındaki azalmaya bağlı olarak ileri yaşlardaki nüfusun azalmasının 1955’dekinden daha yavaş olmasıdır. Ayrıca; 2008’de yaş gruplarındaki erkek ve kadın dağılımı arasında denge olduğu da söylenebilir. Genel olarak, 2008 yılı nüfus piramidinin gelişmiş ülkelerin piramidine benzer bir yapıda olduğu ifade edilebilir.
Gelen Yorumlar
Toplam 7 yorum,
1-7 arası gösteriliyor, yeni tarihliler sonda.
Tabii Kayseri'nin, AK Parti belediyeciliği döneminde inanılmaz bir atak yaptığını da unutmamak gerek. AK Parti'yle Kayseri, bugünkü Kayseri oldu...
Saruhan Akvelet eklemiş.
| 10 Haziran 2009 Saat
16:02
CoK GuZeL OLMuS hLL OLSuN...!
RAMAZAN ÇOBANOGLU eklemiş.
| 31 Ekim 2009 Saat
10:07
SAĞOL MURAT YERLİKHAN ABİ ELİNE KOLUNA SAĞLIK
KADİR MERMER eklemiş.
| 13 Kasım 2011 Saat
15:24
tamda bana lağzım olan yerler tşk
mustaf eklemiş.
| 27 Kasım 2011 Saat
10:03
sağol murat abi cok yardımcı oldun
musa eklemiş.
| 02 Aralık 2011 Saat
15:16
çok güzel olmuşda (toblo 1,2,3,4,5)ne olduğunu anlamadım...!!
ahmet eklemiş.
| 03 Aralık 2011 Saat
19:03
çocuk nufusdan niye bahsedilmemiş!!!!!!!
osman eklemiş.
| 04 Aralık 2011 Saat
21:47