İş dünyasında kıyasıya bir rekabet vardır. İşadamları hayatları boyunca karşılaştıkları engelleri aşmakla uğraşırlar. İşadamlarının çok kazandığını her zaman dile getirenlerin, iş hayatına atılmaktan çekinmelerinin sebebi iş dünyasının elmas madeni gibi olmasındandır: Zenginlik verir, ama, büyük bir bedel alarak.

Nietzche, “uçurumları sevenlerin kanatları olmalı” diyor. İşadamları başarısızlığa imkan vermeyecek kadar hazırlıklı olmak zorundadırlar.

Matrisler, işadamlarının hazırlıklı olmalarını sağlayacak sık kullanılan yöntemlerdir. Matrisler hedef belirlemede, strateji tasarımlarında ve karar verirken kullanıldığında, işadamları sorunu ve çözümü daha yalın bir biçimde görebilmektedirler. Descartes Matrisi, Oyun Matrisi, Friedman Matrisi ve Swot Matrisi sık kullanılan matrislerdir.

Descartes Matrisi, ya da, Kartezyen soruları şöyledir:

Matris sorularını bir örneğe bağlı olarak sıralayabiliriz. Çalışkanlığını beğendiği bir müdürünü genel müdür yardımcısı yapmayı düşünen üst yöneticinin dört sorusu aşağıdaki gibi olmalıdır:

-        Bu görevlendirme gerçekleştiğinde ne olur?

-        Bu görevlendirme gerçekleştiğinde ne olmayacaktır?

-        Bu görevlendirme gerçekleşmediğinde ne olur?

-        Bu görevlendirme gerçekleşmediğinde ne olmayacaktır?

Matrisin temel amacı yöneltilen dört soruyla düşünülen konunun daha fazla aydınlatılmasıdır.

Matrisin A bölümünde, elde edilmek istenilen şeye tamamen ulaşıldığında hangi olumlu ve olumsuz sonuçlar ortaya çıkacaksa büyük bir açıklıkla ortaya konulmalıdır. Aslında ideal olanı, faydalı sonuçlara ulaşılırken eldekiler korunabilmelidir. Böylelikle, iki taraflı kazanç elde edilmiş olacaktır. Hedefe daha iyi kilitlenebilmesi için sonuçlar zihinde tasarlanmalı ve zaman zaman akla getirilmelidir.

Matrisin B bölümünde, isteğinizi elde etmeden önceki konumunuzda sahip olduğunuz ama kaybedeceğiniz olumlu sonuçlar gözden geçirilmelidir. Bu gözden geçirme, ikinci derecede olumlu sonuçların hatırlanmasını sağlayacaktır.

Matrisin C bölümünde, isteğimizi gerçekleştiremediğimizde katlanılacak olumsuz maliyetler sıralanacaktır. Yani, ne gibi bir bedel ödenecektir?

Matrisin D bölümünde soruya duygusal cevaplar aranmalıdır. Sol beynin çalıştırılmasıyla bulunacak cevaplar burada sıralanmalıdır.

Bir diğer matris, oyun teorisinde kullanılan matristir.

Oyun teorisi matrisiyle içinde bulunduğunuz oyunu fark eder; oyuncuları, stratejileri, muhtemel sonuçları belirler, oyunun kurallarını anlar ve oyunun çözümünü sağlayabilirsiniz.

Bir örnek: Raynolds ve Philip Morris iki büyük sigara üreticisi Reklâm yapma ve kar elde etme arasında bağ var. Reklâm rakipten 30milyonYTL transfer ediyor. Reklâmın maliyeti 20 milyon USD. Başlangıçta her iki şirket de reklâm vermiyor. Her biri 50 milyon USD kar ediyorlar.

Her iki firmanın ortak menfaati reklâm vermemektir. Ancak; firmalar için baskın strateji reklam vermektir. Yani Reynolds (veya PM) her durumda reklâm vermelidir. PM reklâm verdiğinde karları 30 milyon USD, PM reklâm vermediğinde Reynolds’un karı 60 milyon USD olacaktır.

Üçüncü matrisimiz Friedman Matrisi. Matris kaynakların sahibi ve kaynakları kullanımıyla ilgilidir. Friedman’a göre kendi kaynaklarını kendine kullananların kararlarında en yüksek verimliliğe ulaşılıyor.

Kişi veya kurum kendine ait parayı yine kendisine harcadığında en yüksek tatmini en az harcamayla gerçekleştirmeye gayret edecektir (A).

Kişi veya kurum kendine ait parayı başkasına harcarsa en düşük tatmini en düşük harcamayla sağlayacaktır (B).

Kişi veya kurum başkasına ait parayı kendisine harcarken yüksek tatmin hedefleyecek maliyet umurunda olmayacaktır (C ).

Kişi veya kurum başkasına ait parayı başkasına harcarken tatmini göz ardı edecek ve yüksek maliyet gerçekleşecektir (D).

Swot Matrisi son matrisimiz. Bu matriste incelenen konu güçlü ve zayıf yanlarıyla değerlendirildikten sonra dış etkilerse de dikkate alınır.

Güçlü yön: Rekabet avantajı sağlayacak kaynak ve kabiliyetleri temsil etektedir. Zayıf Yön: Daha az etkili ve verimli yön bu grupta değerlendirilir. Fırsatlar: Dış çevreden gelen, başarı ve büyümeye katkıda bulunan unsurlardır. Tehditler: Dış çevreden gelen ve rekabet gücünü zayıflatan olumsuzluklardır.

Swot analizinde ilk önce fırsatlar, tehditler, üstünlükler ve zayıflıklar listelenir. Daha sonra hazırlanan matriste belirlenen üstünlükler, zayıflıklar, tehditler ve fırsatlara göre stratejilerin yerleştirileceği swot matrisi oluşturulur.

Swot matrisiyle güçlü yönlerden ve fırsatlardan olduğunca yararlanacak, tehdit ve zayıf yanların etkisini en aza indirecek stratejiler rahatlıkla belirlenebilmektedir.Mayıs 2008